In 2018 I
went on a lonely trip to Estrada Real – the Brazilian Royal Way. Heading
from Belo Horizonte to the north end of this route, I decided to use the
opportunity to reach the third highest waterfall in Brazil. It has a height
of 273 meters. It lies in the state of Minas Gerais, in the central part of
the country, near the town of Conceição do Mato Dentro. I have not heard
before that a Polish traveler would watch him.
W roku 2018
wybrałem się na samotną wędrówkę po Estrada Real – brazylijskiej
Królewskiej Drodze. Zmierzając z Belo Horizonte na północny kraniec tej
trasy postanowiłem wykorzystać okazję, by dotrzeć do trzeciego pod względem
wysokości wodospadu Brazylii. Ma on wysokość 273 metry. Leży on w stanie Minas Gerais, w centralnej części kraju, w pobliżu miasteczka Conceição do
Mato Dentro. Nie słyszałem wcześniej, aby oglądał go jakiś polski podróżnik.
Conceição do
Mato Dentro from the nearest major city / airport – Belo Horizonte can be
reached by bus or rented car. It’s about 180 kilometers. Conceição itself
lies on the Royal Way. It has a small historic district, which you can get
around in two hours:
Do Conceição do
Mato Dentro z najbliższego dużego miasta/lotniska – Belo Horizonte można
dojechać autobusem lub wynajętym samochodem. To około 180 kilometrów. Samo Conceição
leży na Królewskiej Drodze. Ma niewielką zabytkową dzielnicę, którą mozna
obejść w ciągu dwóch godzin:
The most
interesting monument is the Matriz church (pictured below), the church has
been recently renovated and is said to have very rich interior.
Unfortunately, I could not see him because the church was closed:
Najciekawszym zabytkiem jest tu
kościół Matriz (na zdjęciu poniżej) kościół został niedawno odnowiony i ma
podobno bardzo bogate wyposażenie. Niestety nie mogłem go zobaczyć, bo
kościół zastałem zamknięty:
From Conceição
to the village Tabuleiro near the waterfall it is still 21 kms of country
road. The province of Conceicao do Mato Dentro has 2000 kms of red, muddy,
bumpy roads sneaking up and down green, rolling hills. It is undiscovered
paradise for 4WD lovers. Those roads are crossing streams and rivers, they
lead to the view points and great waterfalls:
Z Conceição do osady Tabuleiro w
pobliżu wodospadu jest wciąż 21 kilometrów jazdy terenową drogą bez
nawierzchni. Prowincja Conceição ma 2000 kilometrów takich
czerwonych, błotnistych i wyboistych dróg. To nie odkryty jeszcze raj dla
offroadowych kierowców. Takie drogi przecinają tu stłumienie i rzeki
prowadza tu do punktów widokowych i wspaniałych wodospadów:
Public transport (bus) on the route to
Tabuleiro operates only on Mondays, Wednesdays and Fridays. The bus leaves
at 8.00 from Tabuleiro and at 14.00 from Conceição. The ticket costs 15
reales. Taxi on this route – about 80 reales. On Thursdays this bus is doing
a similar course on the LMG 739 route – look at the map.
In the picture below I showed the
settlement of Tabuleiro, which is the only base for trips to the waterfall.
In the upper part of the settlement there is a small church and residential
houses. Colorful houses at the bottom of the settlement house guesthouses,
shops and a restaurant for tourists:
Publiczny transport (autobus) na trasie
do Tabuleiro funkcjonuje tylko w poniedziałki, środy i piątki. Autobus
odjeżdża o 8.00 z Tabuleiro i o 14.00 z Conceição. Bilet kosztuje 15
reali. Taksówka na tej trasie – około 80 reali. W czwartki ten autobus robi
podobny kurs po trasie LMG 739 – popatrzcie na mapkę.
Na zdjęciu poniżej pokazałem
osadę Tabuleiro, która jest jedyną bazą dla wycieczek do wodospadu. W górnej
części osady jest mały kościółek i domy mieszkalne. Kolorowe domki w dolnej
części osady mieszczą pensjonaty, sklepiki i restauracyjkę dla turystów:
In this settlement I found (through
booking.com) accommodation in a small hotel Villa Tabuleiro. I would rather
describe this object with the word “lodge”. For a small room with bathroom,
fan and breakfast, I paid here 100 reais. Good wi-fi connection and hammock
on the balcony were also included:
W tej osadzie znalazłem (przez booking.com) zakwaterowanie w niewielkim
pensjonacie Villa Tabuleiro. Ja bym raczej określił ten obiekt słowem “lodge”.
Za pokoik z łazienką, wiatrakiem i śniadaniem płaciłem tu 100 reali. Dobre
połączenie wi-fi i hamak na balkonie były także wliczone:
Villa
Tabuleiro’s pavilions stand on the hillside in a tropical garden, where
papayas, bananas grow and hibiscus bloom. In December, when I was there,
there were no mosquitoes, which are an inseparable attribute of the tropics,
perhaps because Tabuleiro lies about 600 m above sea level. There are no
glass in the windows, you will close shutters at night.
Pawilony Villi Tabuleiro stoją na zboczu wzgórza w tropikalnym ogrodzie,
gdzie rosną papaje, bananowce i kwitną hibiskusy.
W grudniu, gdy tam byłem nie było wcale komarów, które są nieodłącznym
atrybutem tropiku, być może dlatego, że Tabuleiro leży około 600 m nad
poziomem morza. W oknach nie ma tu szyb, na noc zamyka się żaluzjowe
okiennice.
Byłem jedynym gościem. Codziennie
rano na tarasie Villa Tabuleiro serwowano solidne śniadanie: sok produkowany
na miejscu, czarną jak smoła kawę, owoce, zapiekankę z sera i szynki i
serowe kuliste bułeczki…
I was the only guest in Villa.
Every morning, a solid breakfast was served on the Villa Tabuleiro terrace:
juice produced on site, pitch-black coffee, fruit, cheese bread balls and
ham and cheese burgers…
My host
Ricardo gifted me a tourist map of the area. It is very difficult to get
something like that here. I scanned her and placed it
here so that everyone could
download it and print it – it’s much easier to plan a stay and excursions
with something like that.
Mój gospodarz Ricardo podarował mi turystyczną mapkę terenu. Bardzo trudno coś
takiego tu zdobyć. Zeskanowałem ją i umieściłem
tutaj, aby każdy mógł ją
sobie pobrać i wydrukować – znacznie łatwiej z czymś takim zaplanować pobyt
i wycieczki.
On the trail
to the waterfall I set off early in the morning. In the valley between the
mountains there were still clouds – it can be seen in the picture above. I
passed the painted blue bakery, which was opened in the morning and marched
along the gravel road first down to the wooden bridge over the river. The
distance from the settlement to the gate of the nature park is only 4 km.
But on the other side of the river, climbing to the green mountain begins,
all the time on the red road – you do not need a guide, you can not get lost
🙂
Na szlak do wodospadu wyruszyłem wcześnie rano. W dolinie między górami
wisiały jeszcze chmury – widać to na zdjęciu powyżej. Minąłem otwartą od
rana, pomalowaną na niebiesko piekarnię i pomaszerowałem szutrową drogą
najpierw w dół – do drewnianego mostu na rzece. Z osady do bramy parku
krajobrazowego są tylko 4 km.
Ale po drugiej stronie rzeki zaczyna się wspinaczka na zieloną kopę, cały
czas czerwoną drogą – nie trzeba przewodnika, nie da się zabłądzić 🙂
I walked alone
in the damp heat. The road was empty. But I know that you can meet the crowd
on it – around Christmas and during school holidays. In the settlement you
can also ask for a lift (at a charge) to the park’s gate.
Szedłem w wilgotnym upale zupełnie sam. Droga była pusta. Ale wiem, że można
na niej spotkać tłum – w okolicach Świąt Bożego Narodzenia i w czasie
szkolnych wakacji. W osadzie można też poprosić o podwiezienie (za opłatą)
do bramy parku.
This is the
gate to the landscape park where there is a waterfall. (picture below) At my
sight – probably the first tourist who showed up on that day, from the
administration building came a young ranger to meet me. I thought I would
like to collect the payment! But no, there was no fee, and he only wanted to
explain me how to visit the park. Unfortunately, he did not speak any
English and did not have any maps or brochures for me. I understood from his
Portuguese statement: three paths start behind the gate …
Tak wygląda brama do parku krajobrazowego, w którym znajduje się wodospad.
(zdjęcie poniżej) Na mój widok – prawdopodobnie pierwszego turysty, jaki się
tu pokazał tego dnia z budynku administracji wyszedł na spotkanie młody
ranger. Myślałem, że chce zainkasować opłatę! Ale nie, opłaty nie
było, a on chciał mi jedynie poradzić jak zwiedzać park. Niestety nie znał
angielskiego i nie miał dla mnie żadnej mapki ani broszury. Z jego
portugalskiej wypowiedzi zrozumiałem: za bramą zaczynają się trzy ścieżki…
Behind the
gate there was a signpost describing these paths: to the right it is a route
to the summit or the waterfall threshold – 8 kilometers, three hours one way.
To the left is the path to the bottom of the waterfall – only 2.5 km, but
such information is misleading, especially when we hike through the
mountains. The third path – the one that goes straight after about 20
minutes leads to the mirante, or view point.
Za bramą stał
drogowskaz opisujący te ścieżki: w prawo to trasa na szczyt czyli na próg
wodospadu – 8 kilometrów, trzy godziny w jedną stronę. W lewo to ścieżka pod
wodospad – tylko 2,5 km, ale takie informacje podane są mylące, szczególnie
gdy maszerujemy przez góry. Dopiero podanie czasu marszu pozwala uwzględnić
różnice wysokości. Trzecia ścieżka – ta, która idzie na wprost po około 20
minutach doprowadza na mirante, czyli punkt widokowy.
I have started
my wandering around the park from this lookout point. It is located on a
hill opposite the waterfall. The view that opens from here onto the rock
wall and the waterfall is really great. Pay attention to the shape of this
rock in the immediate vicinity of the waterfall – it is reminiscent of a
heart:
Wędrówkę po
parku zacząłem właśnie od tego punktu widokowego. Zlokalizowany jest on na
wzgórzu naprzeciw wodospadu. Widok, który sie stąd otwiera na skalną ścianę
i wodospad jest naprawdę wspaniały. Zwróćcie przy okazji uwagę na kształt
tej skały w bezpośrednim sąsiedztwie wodospadu – do złudzenia przypomina
serce:
Udało
się spełnić kolejne podróżnicze marzenie! Ważne, że właśnie tego dnia, kiedy wybrałem się na pieszą wędrówkę pod
wodospad nie padał deszcz, a chmury podniosły się odsłaniając wierzchołki
gór i cały wodospad. Widok był imponujący – ten punkt widokowy jest jedynym
miejscem skąd widać całe 273 metry wodnej kaskady, łącznie z jeziorkiem pod
wodospadem. W internecie znaleźć można filmy pokazujące śmiałków skaczących
ze spadochronem z progu tego wodospadu.
So I managed to fulfill another traveller’s dream!! It is important that just on this day when I went hiking
to the waterfall there was no rain, and the clouds rose to reveal the tops
of the mountains and the entire waterfall. The view was impressive –
this vantage point is the only place from which you can see the whole 273
meters of the water cascade, including the little lake under the waterfall.
On the internet you can find videos showing daredevils jumping with a
parachute from the top.
The park’s gate closes at 17.00.
From a simple calculation of time it appeared that on that day I would not
be able to climb to the top of the waterfall and come back – the trail turns
a large curve to reach the waterfall’s top through the ridge on the right
side. The next day it was raining, making it impossible for many hours of
hiking … Nothing came out of it. Still, I want to show you two photos
taken by other photographers up there. The first one shows the view down
from the threshold:
Bramę parku
zamykają o 17.00. Z prostej kalkulacji czasu wynikało, że tego dnia nie dam
rady wejść na szczyt wodospadu i wrócić – szlak zatacza duży łuk, by dotrzeć
do progu wodospadu grzbietem z prawej strony. Następnego dnia padał już
deszcz uniemożliwiając wielogodzinną wędrówkę… Nic z tego nie wyszło. Mimo
to chcę pokazać tu dwa zdjęcia zrobione przez innych fotografów tam, na
górze. Pierwsze z nich pokazuje widok w dół z progu:
(fot. Leo Moc)
The second
photo is made by the host of the Villa Tabuleiro – Ricardo Guerra and shows
a rocky gate through which the water splits up there before it falls down
and natural pools where you can bathe:
Druga
fotografia wykonana jest przez gospodarza Villi Tabuleiro – Ricardo Guerrę i
pokazuje skalną bramę przez którą tam na górze przedziera się woda zanim
runie w dół oraz naturalne baseny, w których można się tam kąpać:
Nature is very
beautiful here. At the paths and at the park’s viewpoints, beautiful
tropical flowers grow here, which are definitely worth paying attention to:
Przyroda jest
tu bardzo piękna. Przy ścieżkach i na punktach widokowych parku rosną tu
piękne tropikalne kwiaty, na które na pewno warto zwrócić uwagę:
I am not a
naturalist and unfortunately I can not name those flowers and shrubs. Maybe
one of my readers can identify them and send me the right hint that I could
put here?
Nie jestem przyrodnikiem i nie
potrafię niestety nazwać tych kwiatów i krzewów. Może ktoś z moich
czytelników potrafi je zidentyfikować i przysłać mi właściwą podpowiedź,
którą mógłbym tu zamieścić?
On the route I
also saw interesting, black termite mounds. But their height did not exceed
half a meter:
Na trasie
widziałem także ciekawe, czarne termitiery. Ale ich wysokość nie
przekraczała pół metra:
Po
powrocie z punktu widokowego do bramy parku postanowiłem podjąć próbę
dotarcia “lewą” ścieżką pod wodospad – to nie wymagało tyle czasu, co
wędrówka na szczyt wodospadu. Parkowe ścieżki są dobrze oznakowane tablicami
takimi, jak ta obok. Niestety opisy na tablicach są tylko w języku
portugalskim – to widomy znak, że dociera tu na razie bardzo mało
zagranicznych turystów.
After
returning from the viewpoint to the park gate, I decided to try to reach the
waterfall by the left path – it did not take so much time to go to the top
of the waterfall. Park paths are well marked with signs such as the one next
to it. Unfortunately, the descriptions on the boards are only in Portuguese
– it is a visible sign that very few foreign tourists are coming here.
The first part
of this route under the waterfall is very well maintained: there are
sections of the barriers and stairs. On the picture below you can see how
the trail runs towards the river. Down it goes lightly, with beautiful views
of the waterfall, only on the way back this episode turns into a real wall
of sweat:
Pierwsza część
tej trasy prowadzącej pod wodospad jest bardzo dobrze utrzymana: są tu odcinki barierek
i schodów. Na zdjęciu poniżej widać jak szlak zbiega ku rzece. W dół idzie
się lekko, z pięknymi widokami na wodospad, dopiero w drodze powrotnej ten
odcinek przeradza się w prawdziwą ścianę potu:
It’s only when
you get to the river flowing in the ravine the situation will change
dramatically. First, you read the warning about the threat of a water
whirlwind:
Dopiero gdy
dotrzecie do płynącej w wąwozie rzeki sytuacja zmieni się dramatycznie.
Najpierw przeczytacie ostrzeżenie o zagrożeniu trąbą wodną:
się nagle nad bocznym potokiem, a wypłowiałe czerwone strzałki pokażą, że
dalej trzeba iść po wielkich głazach. A to już wymaga większej sprawności
fizycznej. Widzicie tę strzałkę na zdjęciu poniżej? To tamtędy trzeba
przejść!
Then the good
path will end suddenly over a side stream, and the faded red arrows will
show that you have to go on large boulders. And that requires more physical
fitness. Can you see the arrow in the picture below?
Finally, the
arrows showed the direction to the other side of the stony riverbed. And
here I had to think about it. I looked at the high water level after
yesterday’s rain and the slippery wet stones that I had to be jumped on to
the other side. I decided that the risk is too high, the way back is steep,
and around I cannot see single person who could, for example, help or call
for help even if the leg is just dislocated …
Wreszcie
strzałki pokazały kierunek na drugą stronę kamienistego koryta rzeki. I tu
musiałem się zastanowić. Popatrzyłem na wysoki po wczorajszym deszczu stan
wody i na śliskie, mokre kamienie po których trzeba było przeskoczyć na
drugą stronę. Uznałem, że ryzyko jest zbyt duże, droga powrotna stroma, a w
polu widzenia ani jednego człowieka, który mógłby na przykład pomóc czy
wezwać pomoc choćby w przypadku zwykłego zwichnięcia nogi…
The river
flowing down from the lake under the waterfall flowed rapidly, foaming on
the rocks. Interestingly, the color of the water in the river was brown – it
is supposedly the effect of the decomposition of plants in the area through
which water flows:
Rzeka
wypływająca z jeziorka pod wodospadem płynęła wartko, pieniąc się na
skałkach. Ciekawe, że kolor wody w rzece był brunatny – to podobno efekt
rozkładu roślin na terenie przez który przepływa woda:
From the end
point of my walk, I could look up a gorge, towards a waterfall. As I learned
later, the route up there once more crosses the river. Maybe one day the
park authorities will build some small bridges here, so that crossing during
the high water would not be a hindrance?
Z punktu krańcowego mojej wędrówki mogłem sobie popatrzeć w górę wąwozu, ku
wodospadowi. Jak się później dowiedziałem szlak tam wyżej raz jeszcze
przekracza rzekę. Może kiedyś władze parku wybudują tu jakieś małe mostki,
aby przy wysokiej wodzie przeprawa nie była przeszkodą?
Before I turned back I made a few
photos, immortalizing, among others, this high stone wall of nearly 300
meters:
Zanim zawróciłem zrobiłem jeszcze kilka zdjęć, uwieczniając między innymi tę
wysoką na blisko 300 metrów skalną ścianę:
It was the
same waterfall, but viewed from a completely different perspective than the
viewpoint, which is why I think it was worth coming to this place anyway.
To był ten sam
wodospad, ale oglądany zupełnie z innej perspektywy niż ta na punkcie
widokowym i dlatego uważam, że mimo wszystko warto było do tego miejsca
dotrzeć.
Using the
maximum zoom of my camera, I tried to photograph the waterfall threshold
itself. Unfortunately, the video camera does not give you the opportunity to
focus accurately at such a large distance from the object. Please, forgive
me for the imperfection of this photo:
Wykorzystując maksymalne zbliżenie mojej kamery spróbowałem fotografować sam
próg wodospadu. Niestety kamera video nie daje możliwości dokładnego
ustawienia ostrości przy tak dużej odległości od obiektu. Proszę zatem
wybaczyć mi niedoskonałość tego zdjęcia:
I returned to
the Tabuleiro settlement late in the afternoon, tired, but happy … I was
surprised to find that despite the cap I wear, I have strongly reddened ears
and the tip of my nose. The sun operates here very strongly!
Do osady Tabuleiro wróciłem późnym popołudniem, zmęczony, ale szczęśliwy…
Ze zdumieniem stwierdziłem, że mimo noszonej czapki mam silnie
zaczerwienione uszy i czubek nosa. Słońce operuje tu bardzo silnie!
Cachoeira de
Tabuleiro is undoubtedly the biggest attraction of this region, but it is
worth knowing that at a short distance from this waterfall you can also find
other landscape attractions that may be the goal of next hiking … The next
day of my stay it was raining, but there were also periods of sun… My host
offered me a ride in his car to a nearby canyon. – It’s only 10 kilometers
on the country road!
Cachoeira de Tabuleiro jest niewątpliwie największą atrakcją tego regionu,
ale warto wiedzieć, że w niewielkiej odległości od tego wodospadu można
znaleźć także inne atrakcje krajobrazowe, które mogą być celem kolejnych
pieszych wycieczek… Następnego dnia mojego pobytu padał deszcz, ale były
też okresy przejaśnień… Mój host sam zaproponował mi przejażdżkę swoim
samochodem do pobliskiego kanionu. – To tylko 10 kilometrów terenową drogą!
We were going
on the red roads in the pasture an forestal landscape, passing lonely
fazendas and enjoying the views. We came close to the Peixe Tolo Canyon. The
picture below is taken from the trailhead. From this place path go to the
canyon entrance,
from the entrance you can walk up 1 hour to the second high waterfall
of Minas Gerais and another 1 hour to the end of the canyon where another, much lower fall
can be seen:
Jechaliśmy czerwonymi, wyboistymi drogami w krajobrazie pastwisk i lasów,
mijając samotne gospodarstwa – hacjendy i ciesząc oczy widokami.
Dojechaliśmy na początek szlaku prowadzącego do wnętrza kanionu. Zdjęcie
poniżej pokazuje wejście do kanionu ze skalną basztą po prawej i wodospadami
po lewej. Od bramy kanionu godzina marszu doprowadza do drugiego najwyższego
wodospadu stanu Minas Gerais, a kolejna godzina – do końca kanionu z
kolejnym, niższym wodospadem
Then my host
wanted to show me another waterfall – Rabo de Cavalo (Horse Tail). However,
we were unlucky. After driving a few kilometers, a large, swollen river
blocked us. I saw the locals fording here – they know shallow places. But
for our 2WD car it was an insurmountable obstacle. Once a bridge
construction was started here (photo below) – maybe one day it will be built
here, opening the way to the picturesque place.
Potem mój host chciał mi pokazać kolejny wodospad – Rabo de Cavalo (Koński
Ogon). Mieliśmy jednak pecha. Po przejechaniu kilku kilometrów zagrodziła
nam drogę spora, wezbrana rzeka. Widziałem, jak miejscowi pokonywali ją w
bród – oni znają płytkie miejsca. Ale dla naszego samochodu 2WD była to
przeszkoda nie do pokonania. Kiedyś rozpoczęto tu budowę mostu (zdjęcie
poniżej) Być może kiedyś most powstanie, otwierając drogę do malowniczego
miejsca, póki co osiągalnego tylko piechotą.
Same situation was in the
afternoon, when I tried to walk to Congonhas waterfall – 4 kms up and down
from Tabuleiro (last 3 kms by walk only)… Bad luck! But I still saw a lot! Just let you know that the driest
season here is from May to August – nobody told me that! 🙂
Sytuacja powtórzyła się, gdy po południu podjechaliśmy do miejsca (1 km od
osady Tabuleiro) gdzie zaczyna się 3-kilometrowy szlak pieszy do wodospadu
Congonhas – tu znowu utknęliśmy w miejscu, gdzie turyści przechodzą w bród
górską rzekę. W porze suchej, która trwa tu od Maja do sierpnia nie powinno
być z tym problemów – wcześniej o tym nie wiedziałem 🙂
Half an hour’s
walk from the Tabuleiro estate leads to a small lagoon (backwaters on the
river) which they call Poco Pari. Below the small cascade you can swim there.
But this is a private property, where they charge an entrance fee…
Pół godziny marszu z osiedla
Tabuleiro doprowadza do małej laguny (rozlewiska na rzece) którą nazywają
Poco Pari. Poniżej niewielkiej kaskady można tam popływać. Ale jest to
prywatna własność, gdzie pobierają opłatę za wstęp…
I to już chyba
wszystko, co chciałem przekazać miłośnikom przyrody i podróżnikom,
szukającym pięknych i rzadko odwiedzanych miejsc. Mam nadzieję, że moje
doświadczenia opisane na tej stronie ułatwią wam zaplanowanie podróży to
tego ciekawego i mało znanego zakątka naszego globu… Udanej podróży i
wspaniałych wrażeń!
And that’s
probably all that I wanted to convey to nature lovers and travelers looking
for beautiful and rarely visited places. I hope that my experiences
described on this page will help you plan your trip to this interesting and
little-known corner of our globe… Have a great trip and great
experience!
It is worth
mentioning at the end that Villa Tabuleiro offers a reasonable price for
transfers by car from Belo Horizonte to Tabuleiro. It is especially
cost-effective and convenient when traveling in a small group.
Warto na zakończenie jeszcze wspomnieć, że Villa Tabuleiro oferuje za
rozsądną cenę transfery samochodem z lotniska Belo Horizonte do Tabuleiro.
Jest to szczególnie opłacalne i wygodne, gdy podróżuje się w małej grupie.
