Tą odosobnioną wyspę, należącą do Wielkiej Brytanii, z
której wszędzie jest daleko rozsławił Napoleon Bonaparte, który przebywał tu
na zesłaniu w ostatnich latach swego życia.
Wyspę Świętej Heleny odwiedziłem
podczas morskiej ekspedycji zorganizowanej przez holenderską kompanię
Oceanwide Expeditions. Na rosyjski statek naukowo-badawczy “Maryszew”
zaokrętowałem się na południowym krańcu Ameryki – w porcie Ushuaia na Ziemi
Ognistej. Popłynęliśmy stamtąd na wyspy Antarktyki, by zawrócić następnie na
północ – na Środkowy Atlantyk. Na pokładzie byłem w
międzynarodowej grupie jedynym Polakiem.
Godło Św. Heleny
My stay on Saint Helena Island was a part of
the expedition aboard Russian ship “Maryshev” chartered by Oceanwide
Expeditions.
The island is 17 kms long and 10 kms wide. With its high,
inhospitable coast it does not look like a tropical paradise. The only town
– Jamestown is hidden in the deep and narrow canyon:
Wyspa ma 17 kilometrów długości i jest szeroka na 10 kilometrów. I
choć leży w strefie tropiku, to jej krajobraz daleki jest od naszych
wyobrażeń o tropikalnym raju, pełnym białych plaż i palm. Brzegi są wysokie
i niegościnne. Jedyne miasto na wyspie – Jamestown wciśnięte jest w wąski i
głęboki wąwóz biegnący ku oceanowi:
Wyspę odkryli Portugalczycy
w 1502 roku i nazwali Świętą Heleną na cześć matki cesarza Konstantyna. Jamestown
założyła brytyjska Kompania Indii Wschodnich – jej herb znajduje się nad
bramą w murach obronnych broniących dostępu do miasteczka od strony oceanu:
The Portuguese discovered the island in
1502 and named in honor of Saint Helena, the mother of Emperor Constantine.
Jamestown was founded by the British East India Company – the BEIC coat of arms
is over the gate in the ramparts defending the access to the town from the
ocean side.
Najlepszym
źródłem informacji jest starannie prowadzony serwis internetowy:
www.sthelenatourism.com
Z burzliwą historią wyspy
najłatwiej zapoznać się w tutejszym muzeum. Osadnictwo na wyspie
zainicjowali Brytyjczycy. W muzeum można oglądać historyczne mundury
żołnierzy z dawnego garnizonu (obecnie na wyspie nie ma wojska).
In the local
museum you will see historical uniforms of British soldiers…
Tak naprawdę świat wie o tej
wyspie dzięki temu, że przez 6 lat przebywał tu na zesłaniu Napoleon ze
swoją świtą. W muzeum można znaleźć pamiątki z tego okresu.
In fact, the
world knows about this island by the fact that Napoleon for six years lived
here in exile. In the museum you can find memorabilia from that period.
Można także obejrzeć galowy
mundur brytyjskiego gubernatora.
Wstęp do muzeum jest bezpłatny, a
w muzealnym sklepiku można kupić pamiątki z wyspy. Walutą obiegową jest
funt. W miejscowym obiegu SA „funty Świętej Heleny” o wartości funtów
brytyjskich. Te ostatnie są oczywiście też akceptowane. Na terenie Castle
jest jedyny kantor bankowy, który wymienia walutę. Na wyspie nie ma jeszcze
bankomatów, ale niektóre instytucje akceptują już płatność kartami.
Gala uniform of the British
governor of St Helena is also on display in the museum.
Centrum Jamestown zachowało swój
historyczny charakter. Na szczęście nikt nie wpadł na pomysł upychania
między starymi budowlami nowoczesnych pawilonów. Wśród zabytków wyróżnia się
anglikański kościół Świętego Jakuba.
Jamestown
Centre retains its historical character. Fortunately, nobody got the idea to
put modern pavilions between the old buildings. Among the monuments you will see
interesting Anglican Church of St James.
W surowym wnętrzu anglikańskiej
świątyni zwracają uwagę
ładne witraże. Ale to nie Anglicy byli tutaj pierwsi.
Wyspa należy
do Wielkiej Brytanii, ale odkryli
ją Portugalczycy. Z zasobami słodkiej wody, owocami i żółwiami morskimi była
idealnym punktem etapowym dla okrętów zmierzających do Indii droga wokół
Afryki. Jej istnienie udało się im Portugalczykom utrzymać w tajemnicy przez
80 lat. Potem do walk o wyspę włączyli się Holendrzy i Anglicy. Ostatecznie
Świętą Heleną zawładnęła brytyjska Kompania Indii Wschodnich, przysyłając w
1659 roku pierwszą grupę osadników i osadzając na niej niewielki garnizon.
Jamestown to przede wszystkim Main Street. Główna ulica jest zabudowana
starymi domami z epoki wiktoriańskiej. Gdyby nie palące słońce można by
pomyśleć, że to któreś z miasteczek środkowej Anglii.
Jamestown Main Street If it were not
burning sun you would think that you are in any of the towns in central
England
Tu, w centrum
mieści się jedyny supermarket na wyspie. Przykładowe ceny w funtach: kilo
chleba – 0,75, puszka coli 0,30, piwa – 1,30, tuzin jaj – 2,20, karton soku
– 0,50, puszka rybek – 1, kostka margaryny 0,75, dinner w restauracji -15.
Mieszkańcy
wyspy Świętej Heleny (jest ich obecnie około 4 tysięcy) sami o sobie mówią i
piszą The Saints – Święci. Mimo, że wyspa jest zamorskim terytorium Wielkiej
Brytanii Saints nie mają statusu obywateli Zjednoczonego Królestwa. Bardzo
nad tym ubolewają.
W składzie etnicznym tutejszej społeczności znajdują odzwierciedlenie
burzliwe dzieje wyspy. Mieszkają tu dziś nie tylko Brytyjczycy, ale także
potomkowie Hindusów, afrykańskich niewolników, chińskich robotników
sprowadzonych na wyspę na początku XIX wieku i żeglarzy różnych nacji.
The ethnic composition of local
community reflected the stormy history of the island. People who live here
today are not only British origin but also the descendants of Indians,
African slaves, Chinese laborers brought to the island in the early
nineteenth century and sailors of various nations.
Miejsc pracy na wyspie nie ma zbyt wiele. Aż 60 procent dorosłych
mieszkańców Świetej
Heleny zarabia pracując na rządowych posadach.
As many as 60
percent of adult residents of St. Helena earns money working for the
government institutions
Święci nigdy nie mieli łatwego życia. Mimo strategicznego położenia wyspy
imperium niezbyt o nią dbało. Kroniki wspominają o wielu buntach tutejszego
garnizonu spowodowanych brakami w umundurowaniu, kiepskim wyżywieniem i
ograniczonymi przydziałami trunków. Mieszkańcy wyspy nigdy nie mieli
poważnych źródeł dochodów.
Saints have
never had an easy life. Despite the strategic location of the island empire
did not care much of the Saints. Chronicles mention the many rebellions of
the local garrison caused by deficiencies in the uniforms, poor food and
limited drinks allowance. The islanders have never had a serious source of
income.
Dzieciaki jak wszędzie na świecie są wdzięcznym tematem zdjęć. Na wyspie
jest siedem szkół, w tym tylko jedna średnia.
Na Main Street znalazłem jedyną pocztę na wyspie.
Sprzedaż znaczków pocztowych jest jednym z nielicznych źródeł dochodów tego
małego terytorium.
On Main Street,
I found the only post office on the island. The sale of stamps is one of the
few sources of income of this small territory.
Przy tej samej Main Street można znaleźć najlepszy hotel wyspy:
Consulate Hotel – (zdjęcie obok), gdzie
za pokój ze śniadaniem trzeba zapłacić 70 funtów. Konkurencyjny Wellington
House bierze 73 funty z pokój z pełnym wyżywieniem. Na prywatnej kwaterze (bed
& breakfast) płaci się 30 funtów z pokój jednoosobowy i 50 za dwuosobowy.
At the same
Main Street you can find the best hotel of the island: Consulate Hotel – (picture
on the
right column), where you have to pay 70 pounds for the room with breakfast.
Competitive Wellington House takes 73 pounds of the room with full board.
Bed & breakfast charges 30 pounds for a single room and 50 for a double.
Elegancko
umundurowana władza nie ma zbyt wiele roboty. Numeracja na skromnych
tablicach rejestracyjnych kończy się tu na 999. Ale to wcale nie znaczy, że
na wyspie przy czterech tysiącach mieszkańców jest tylko tysiąc pojazdów.
Podobno ich liczba przekroczyła już 2200, a tablice sa w róznych wersjach
kolorystycznych
Smartly uniformed police officers do not
have too much work. The numbering of the plates ends here at 999. But that
does not mean that on the island at four thousand inhabitants they
have only one thousand vehicles. They say it is already more then 2200 of
them and license plates are n different colors.
Przestępczość
jest niewielka, więc stary budynek Więzienia Jej Królewskiej Mości (na
zdjęciu obok) stoi zazwyczaj pusty, będąc bardziej atrakcją dla turystów niż
zakładem penitencjarnym.
Crime is low here, so the old building of
Her Majesty’s Prison (picture on the left) is usually empty, it act more as
a tourist attraction for more than a penitentiary establishment.
At the mouth
of the ravine, where Jamestown is located there is a short promenade
(usually filled by parking cars). At the end of the promenade you will see a
short pier of the port. The goods from the ship RMS St Helena come to the
land this way.
U wylotu
wąwozu, w którym leży Jamestown przebiega krótki odcinek nadmorskiej
promenady (zastawionej zazwyczaj samochodami). U jej krańca widać krótkie
portowe nabrzeże na które wędrują towary ze statku RMS “Saint Helena”:
Jak można dotrzeć na Wyspę Świętej Heleny?
Najszybciej z Europy:
samolotem do Kapsztadu (od 3600 zł za powrotny bilet) a następnie statkiem
pocztowym „St Helena” (www.rms-st-helena.com) Średnie ceny podróży tym
statkiem na wyspę (miejsce w najtańszej kabinie):
z Kapsztadu: 5 dni – 422
funtów z Anglii – 15
dni – 1310 funtów z Ascension Is. – 2
dni – 436 funtów
Na wyspie od wielu lat budują
lotnisko – gdy w końcu zostanie otwarte i ruszy fala turystów Święta Helena
bedzie zapewne wyglądała inaczej…
Przy promenadzie ustawiony jest pomnik upamiętniający tych mieszkańców
Świętej
Heleny, którzy zginęli podczas obu wojen światowych.
Set on the
promenade there is the monument commemorating those inhabitants of St.
Helena who died during both world wars.
Na teren zamku (Castle) gdzie
znajdują się biura administracji terytorium wchodzi się przez bramę
ozdobioną literami VR – na cześć królowej Wiktorii.
Entrance gate to the Castle area where
offices of the administration are located.
ustawiono zabytkowe armaty.
The Court House with two old cannons at
the entrance.
Dla
obrony Jamestown na wysokiej skale górującej ponad miastem nazywanej Ladder
Hill Brytyjczycy zbudowali w XIX wieku fortyfikacje z baterią armat i
koszarami. Umocnienie połączone było z centrum miasta i przystanią wykutymi
na powierzchni litej skały stromymi schodami, nazywanymi Drabiną Jakuba.
Biblijnego Jakuba oczywiście. Po tej biblijnej drabinie, którą Jakub oglądał
we śnie chodzili aniołowie.
Schody
przetrwały do dziś – widać je na zdjęciu obok, a wspinaczka po nich jest nie
lada wyzwaniem, biorąc pod uwagę tropikalny upał i silne słońce. Nic
dziwnego, że tym, którzy mu sprostają miejscowe muzeum wydaje pamiątkowy
certyfikat.
For the defense of Jamestown on a high
rock overlooking the town called Ladder Hill, British built in the
nineteenth century fortress with a battery of cannons and barracks. It Was
connected with the city center and port by steep stairs carved of solid
rock, called Jacob’s Ladder.
Jakuba ma 699 stopni:
Fortyfikacje na Ladder Hill – na
zdjęciu widać górną cześć Drabiny Jakuba…
Ladder Hill Fortress
Ladder Hill
Ladder Hill
barracks gate
otwiera się z Jakubowych schodów:
View from
the Jacob’s Ladder…
Kiedy
zdyszany stanąłem na ostatnim, 699-tym stopniu Jakubowej Drabiny
przekonałem się, że widok który się otwiera się z blisko 200-metrowego
wzgórza wart jest trudu wspinaczki. Malownicze miasteczko miałem w wąwozie
u stóp, a nieco dalej wysokie skaliste brzegi i granatowy ocean.
Saint Helena
jetty:
Widać było niewielką przystań i jachty kotwiczące u wejścia do James Bay…
Teleobiektyw pozwolił mi zajrzeć do centrum Jamestown. Na zdjeciu poniżej widać
po lewej zespół budowli The Castle i niewielki ogród obok budynków
administracji:
Castle (above)
and Main Street (below)
Dalej w prawo ciągnie się Main Street – główna ulica stolicy wyspy:
Ze szczytu Jakubowych Schodów widać także końcówkę wąwozu i jedyną drogę biegnącą
po zboczu do wnętrza wyspy. Właśnie tą drogą pojechałem szukać miejsc związanych z
pobytem Napoleona. Ale o tym już na kolejnej stronie…
