Wojtek Dabrowski – Sint Eustatius Island (Statia1.htm)

Do 2010 roku wysepki należały do Antyli Holenderskich. Obecnie należą do

grupy trzech karaibskich “special municipalities” (po naszemu:

specjalnych gmin) należących do Holandii i

są w związku z tym są zamorskimi terytoriami Unii Europejskiej. Do tej grupy

należy także leżąca na południu Karaibów wyspa Bonaire.  Holendrzy

mówią potocznie o tych trzech “special municipalities”: BES Islands (od

pierwszych liter ich nazw). A nazwę Saint Eustatius – Wyspa Świętego

odnaleźć większą i lepiej znaną holendersko/francuską wyspę Saint Maarten – nasze

wysepki leżą nieco na południe od niej, w grupie Leeward Islands – Wysp

mogące przyjmować nawet międzykontynentalne odrzutowce i dzięki temu stał

się

bramą wjazdową na Statię i Sabę. Bramą, której nie sposób ominąć.  

droga na Saint Eustatius. Na wysepce jest wprawdzie małe molo dla statków,

ale nie docierają tu promy ani stateczki pasażerskie. Wygląda na to , że monopol

na loty ma kompania Winair z Saint Maarten.

witrynę w internecie i sprzedają bilety on-line. Niestety brak konkurencji

niekorzystnie wpływa na ceny oferowanych biletów. Nie ma żadnych ulg – na

przykład dla turystów odbywających podróże okrężne (Winair lata także na

Sabę i St Barts). Za segment lotu trwający 15-20 minut trzeba zapłacić około

60 dolarów.  Podstawowy bagaż jest ważony i nie powinien mieć więcej

niż 23 kg! Nadwyżkę – najcięższe rzeczy z plecaka można w razie potrzeby przełożyć do

się tylko trzy pracowite dwusilnikowe twin-ottery mieszczące po 16

pasażerów. Znam dobrze te samolociki – z łatwością siadające na krótkich

pasach. Latałem nimi w rozmaitych zakątkach świata: w Nepalu, na Wyspach

Salomona i w Afryce. Lot takim maleństwem ma niezaprzeczalne zalety: nikt tu

przed startem nie nakazuje wyłączenia kamer i jeśli tylko dopisze pogoda

można z samolotu zrobić piękne zdjęcia wysp.  Oto jak wyglądała wyspa

środkowej części, w siodle między dwoma masywami górskimi jest kawałek

płaskiego terenu, na którym zbudowano pas startowy tutejszego maleńkiego

lotniska. Po wylądowaniu i przejściu do mikro-terminalu spotkały mnie dwie

niespodzianki. Po pierwsze – kontrola paszportowa, łącznie ze wstawieniem

pieczątki do mojego dokumentu (a przecież przyleciałem z Saint Maarten, który też należy do

terytorium Holandii!). Drugie, to miła pani za biurkiem informacji

turystycznej – oświadczyła mi, że wita tu pasażerów każdego samolotu!

rejon czytałem, że siostrzane wyspy Statia i Saba różnią się nieco z punktu

widzenia turysty: Statia ma bogatszą przeszłość historyczną i więcej

zabytków, a Saba jest bardziej dzika i niedostępna – ma także moim zdaniem

ciekawszą przyrodę.

wymawiają nazwę wyspy [stejszia]. Ciekawostką jest, że na tym holenderskim

Eustachego ma zaledwie 8 km długości i średnio 3 kilometry szerokości.

Mieszka na niej około 3500 ludzi. Stolicą wyspy jest niewielka osada

Oranjestad. Więcej oficjalnych danych na temat wyspy można znaleźć w sieci

oferuje pensjonat “Country Inn” (50 USD za pokój z łazienką – jak na Karaiby

to bardzo tanio). Ma ponadto tą zaletę, że położony jest najbliżej lotniska. 

Zabudowa stolicy jest bardzo rozrzucona i nie jest łatwo znaleźć “Country

Inn”. Oto

instrukcja: po wyjściu z “terminalu” skręcić w lewo i maszerować

kilkadziesiąt metrów, aż do garażu straży pożarnej. Przy straży trzeba

skręcić w prawo – pod górkę przecinając małe rondo. Asfaltowana peryferyjna

ulica doprowadzi was do obiektu – stoi po prawej stronie. Mają mały szyld.

się tutaj niefrasobliwie. Mimo, że miałem rezerwację czekałem 3 godziny na

pojawienie się właściciela. Ale lokalna sieć wi-fi tu jest i działa! Z

małymi wyjątkami… Któregoś dnia

elektrownia wyłączyła na wiele godzin napięcie w sieci. Nic nie działało do

się być mały placyk na klifie z trochę zaniedbanym obeliskiem postawionym z okazji urodzin holenderskiej

przy brzegu wyspy w 1493 roku na Statii mieszkali Indianie – Karibowie. Po

nim przypłynęli Francuzi, ale pierwszą europejską osadę założyli tu

Holendrzy w 1636 roku. Wyspa zmieniała potem właścicieli aż 22 razy… Ale

złote czasy dla Wyspy Św. Eustachego przyszły, gdy usadowiła się tu

Holenderska Kompania Zachodnioindyjska i ogłoszono tą wyspę strefą wolnego

handlu. Handlu wolnego od podatków na rzecz korony. Na innych wyspach

Karaibów – w koloniach brytyjskich i francuskich handlarze musieli płacić

podatki. A tu – nie! To przyciągało tysiące statków rocznie!  Wyspa się

szybko bogaciła. Nazywano ją Golden Rock – Złotą Skałą. Tędy przepływało

zaopatrzenie do osad zakładanych w Nowym Świecie. Także broń i proch dla

zbuntowanych kolonii – w tym dla powstających Stanów Zjednoczonych Ameryki. 

szczycie nadmorskiego klifu zbudowano mały Fort Oranje, który z dobrym

brama z herbową tarczą. A w budynku na dziedzińcu funkcjonuje dziś bardzo

słynne od listopada 1776 – kiedy to oddały salut na cześć przybywającego

amerykańskiego okrętu “Andrew Doria”, co zostało odebrane jako pierwszy akt

uznania walczących o niepodległość Stanów Zjednoczonych Ameryki. W rewanżu

Brytyjczycy najpierw zbombardowali wyspę z morza, a potem ja złupili. Saint

katolicki kościół Świętego Eustachego – patrona wyspy. Niestety kościół był na głucho

na Statii mieszkało 20000 osadników, handlarzy oraz niewolników. Dziś

mieszka na całej wyspie tylko 3500 obywateli. O wielu z nich trudno

powiedzieć, że są zamożni. Ale ich małe, karaibskie domki mają wiele uroku:

tych domków obito już sidingiem, ale w Oranjestad znaleźć można wciąż takie,

gdy buduje się na tej wyspie coś nowego, to już niestety nie w tradycyjnym

się na Statie, to doświadcza się atmosfery Karaibów lat pięćdziesiątych

ubiegłego stulecia – Karaibów bez turystów, bez pośpiechu i sznurów

na sąsiednim Saint Maarten: życzliwi, cierpliwi, pomocni – w sumie: bardzo sympatyczni.

rolnictwem: widziałem plantacje bananów (fotka poniżej) i warzywne ogródki.

dumnie nazywanych supermarketami. Wydaje mi się, że najtaniej jest u

Chińczyka  w “Happy City”. Przykładowe ceny: karton soku 2,60, 5

bułek-2, puszka mielonki- 3, ser żółty -12/kg, rybki-1,20, puszka

nawet wiele pracy, aby coś urosło. Roślinność jest bardzo bujna, również ta

nieproszona. Popatrzcie jak zarastają nieużywane maszyny.  🙂 

miasta rozłożonego wokół fortu Oranje, gdzie mieściły się najważniejsze

budowle miasta kamienny chodnik, zbudowany podobno jeszcze przez niewolników

brzegiem morza rośnie dziś rząd palm, ale kiedyś stał tu rząd piętrowych

składów wzniesionych z kamienia. Niestety, w ciągu dwóch ostatnich dwóch

stuleci morze zabrało kilkadziesiąt metrów brzegu, a wraz z nim także

brzegu można przypatrzeć się kamiennym fundamentom, które pozostały po

dawnych kupieckich składach. O tym, jak były wysokie i jak ruchliwy był ten

wzniesiono współcześnie kilka budynków – mieszczą one małe restauracje i

hoteliki. Tu także znajduje się mikro-plaża Oranje, z której wchodzą do wody

amatorzy divingu – nurkowania z aparatem tlenowym. Podobno pod wodą jest tu

przyroda “rozprawia się” z opuszczonymi budowlami. Korzenie tropikalnych

Old Gin House można sobie wyobrazić, jak kiedyś wyglądało Dolne Miasto

Wyspa, która poza przychodami ze śladowej turystyki nie miała żadnych

liczących się źródeł dochodów zdecydowała się na budowę (na szczęście w

ustronnej dolinie) dużych zbiorników dla magazynowania ropy naftowej. Te tankowce

na redzie, albo przywiozły, albo zabierają ropę. A holownik w razie potrzeby

pomaga im w manewrach. Żadnej katastrofy ekologicznej dotychczas na

kamiennych  XVII-wiecznych murów, a na drugim – wielkie, nowoczesne

tankowce. Sint Eustatius (to holenderska wersja nazwy wyspy) woli jednak

szczycić się raczej swoją przeszłością. Na tablicach rejestracyjnych

tutejszych samochodów umieszczono napis St. Eustatius – The Historic Gem –

dolary. Na parterze budynku eksponowane są historyczne dokumenty, mapy i

zdjęcia. Na piętrze można obejrzeć, jak

urządzona była sypialnia kupieckiego domu w okresie “złotego wieku” Statii. ..

można otoczone cmentarnymi nagrobkami ruiny protestanckiego kościoła – to

Dutch Reformed Church. Dach budowli został zniszczony przez huragan w 1792 –

zabytków. taka zupełnie przyzwoita droga jak na zdjęciu obok prowadzi na

południowy kraniec wyspy – do Fortu de Windt. Ruch na drodze jest bardzo

wybrzeżu u stóp tych skał na małej platformie ustawiono w XVIII wieku

baterię armat. I to jest cały Fort de Windt… Byłem trochę rozczarowany.

otwiera się piękny widok. Ta

sąsiednia wyspa, która wyłania się na horyzoncie to St Kitts, czyli wyspa

Św. Krzysztofa. Wraz z sąsiednim Nevisem tworzy jeszcze jedno karaibskie

powrotnej z Fort de Windt przystanąłem przy zbudowanym na trawiastym stoku

wysoko ponad morzem Statia Lodge. Drogo tu: 120 USD za bungalow. Ci, którzy

zdecydują się tu zatrzymać mają jeszcze jeden problem: daleko jest stąd do miasta,

wybrać się na północ wyspy. Jedyna droga z

Oranjestad na północ wyspy prowadzi obok wzgórza Signal Hill (na zdjęciu

ty groźny. A ku przestrodze turystów ustawiono na plaży sugestywną tablicę

Beach ma jednak jedną wielką zaletę: piękny stąd widok na najwyższy szczyt

wyspy: 600-metrowy wygasły wulkan The Quill. Zamierzałem na niego wejść

kolejnego dnia, by popatrzeć na wyspę z lotu ptaka. Stąd prezentował się

(zdjęcie poniżej) prowadząca na północny cypel wyspy – do Venus Bay i na

szczyt Boven. Ścieżka jest jednak bardzo słabo przetarta, bo dziś rzadko kto

w tamtą stronę chodzi. Nie ma tam żadnych osad, ani schronów na wypadek

wycieczkę na The Quill – najwyższy szczyt wyspy. Biuro informacji

znajduje się na peryferiach Oranjestad – u krańca Rosemary Lane. Tam zaczyna

się zarośnięta ścieżka prowadząca poprzez busz. Przy trasie ustawione są

narodowym administrowanym przez  fundację STENAPA –

www.statiapark.org . Trzeba

przyznać, że szlak prowadzący na krawędź krateru Quill jest zadbany. Na

trasie są strzałki i tablice opisujące miejscową faunę i florę. W zasadzie

można ten szlak przejść w pojedynkę – na własną rękę. Mnie biuro turystyczne

zaproponowało, abym dołączył do starszej pani prowadzonej w górę przez

miejscowego przewodnika. Zgodziłem się, bo nie oczekiwali ode mnie żadnej

zapłaty. Szli wprawdzie innym rytmem, do którego musiałem się dostosować,

zgubienia drogi na drzewach i kamieniach malowane były kolorowe paski

las pełen ciekawych drzew i porostów… Rosną tu między innymi gum trees i

drzewa cynamonowe… Dotarliśmy w końcu do rozwidlenia

Na krawędź krateru – 45 minut, do ogrodu botanicznego 90 minut. Tu trzeba

na “rim” czyli krawędź krateru okazuje się, że jego wnętrze, o ponad

krateru. Ale to podobno bardzo trudna ścieżka, na której łatwo skręcić nogę.

metrowego, nieszkodliwego węża. Ale nie spodziewałem się, że tu, na krawędzi

dawnego krateru, na wysokości 500 metrów zobaczę domowego koguta!  To

wysokogórski kogut! – śmieje się Charlie i gwiżdże. A kogut zwabiony

jedno zdjęcie zielonej gęstwiny szczelnie wypełniającej wnętrze krateru. Tam

wspinać się krawędzią krateru czyli “rimem” ku Panorama Point. Na

drogowskazie pisze, że to jeszcze 20 minut. Przekonuję się wkrótce, że to

najtrudniejszy odcinek dzisiejszego marszu: trzeba chwytać się drzewek i

szczytowej skałki, na której ustawione jest lotnicze światło nawigacyjne

nagradza wszystko. Odczekuję moment, aż wiatr przegoni chmury i robię

pierwsze zdjęcia: w dole widać cieniutką nitkę pasa startowego lotniska:

pozwala przyjrzeć się bliżej pustej plaży w zatoce Zeelandia, ku której

planie widać było zbiorniki ropy (normalnie ukryte za Signal Hill) i górę

Boven na północnym krańcu wyspy, Stara część Oranjestad położona jest

Rozpoczęliśmy więc schodzenie tą samą trasą. Gdy na rozwidleniu szlaku do

Botanical Garden chciałem odłączyć się od towarzystwa i pomaszerować na

wschód ciemnoniebieskim szlakiem przewodnik starszej pani oświadczył

niespodziewanie, że ta część szlaku jest zamknięta “due to the landslides” –

z powodu osunięcia się ziemi na zboczu. Więc nie wszystkie odcinki szlaku na

Statii są dobrze utrzymane! Uwierzyłem i pomaszerowałem do Botanical Garden

której co rusz pojawiały się dziury. Południowo – wschodnia część wyspy…

ogród botaniczny. Posadzono egzotyczne drzewa, krzewy i…  jest

problem, bo zrobiła to organizacja pozarządowa, która nie ma w tej chwili

dostatecznych środków na pielęgnację ogrodu. Ogród zarasta. Ochotnicy którzy

tu przyjeżdżają nie nadążają z wycinaniem trawy i chwastów. Mieszkaja w

krzewach o wysokości człowieka… Spotykałem je w wielu krajach

który wchodziłem przed  południem oglądany z ogrodu botanicznego, czyli

z przeciwnej strony wyspy. To zbocze porośnięte jest gęstym buszem –

zarośnięty znak z napisem Corre Corre. Bawią mnie te podwójne nazwy, a na

szlaku moich wędrówek było ich już sporo – w różnych częściach świata: Lapu

Lapu, Puka Puka, Langa Langa, Bora Bora i jeszcze inne. Jakże mógłbym teraz

w kierunku wybrzeża zarośniętą dróżką, którą wskazywała strzałka: 

spotkałem rodzinkę dzikich osłów. Nie należą do nikogo i żyją na swobodzie

właśnie w tej pustej części wyspy. Samce parskały na mnie groźnie z daleka.

Czytałem, że w Corre Corre stała kiedyś kolejna bateria armat chroniących

wyspę przed atakiem z morza. Ale nic takiego tu nie znalazłem. Może armaty w