Providencia cz.1 – Wojtek Dąbrowski (Provid1.htm)

tekst i zdjęcia: Wojciech Dąbrowski © – text

aromatyczna kawa i narkotykowe gangi… Kto słyszał o kolumbijskich wyspach

na Morzu Karaibskim? A są takie! Małe i piękne. San Andres i Providencia…

I przynajmniej jedna z nich (Providencia) nie jest jeszcze rozdeptana przez

turystów. Podróżnikowi nie jest łatwo do nich dojechać, bo nie docierają tam jeszcze wielkie wycieczkowe statki krążące bez przerwy po Karaibach. 

A samoloty, które tu lądują zawsze zaczynają swój lot w macierzystej

Kolumbii. Nie można zatem przylecieć na San Andres prosto z USA czy Meksyku.

mapce pokazującej położenie San Andres widać, że leży on bliżej wybrzeży

Nikaragui niż Kolumbii. Leciałem tam z San Jose w Kostaryce, ale przez

Międzynarodowe lotnisko w Bogocie, stolicy Kolumbii ma dwa terminale: T1 –

międzynarodowy oraz T2 – nazywany Ponte Aero i wykorzystywany przez linię

Avianca dla lotów krajowych. Przylecisz na T1, a chcesz lecieć dalej na San

Andres – musisz dostać się na T2!   A nie jest to wcale “walking distance”.

Czasu na tę przesiadkę miałem niewiele. Czytałem coś wcześniej w sieci o

autobusie, który miał czekać na zewnątrz budynku i wieźć pasażerów na T2, ale okazało się, że proces

przesiadkowy zorganizowany jest teraz zupełnie inaczej: po odprawie

paszportowej i celnej strzałki prowadzą pasażera do ciemnego korytarza,

gdzie czekają inni amatorzy przesiadki. Co jakiś czas otwierają się drzwi

prowadzące prosto na płytę lotniska i ludzi pakują do autobusu, który po

płycie przewozi ich skróconą drogą do T2. Oddycham z ulgą… Już wiem, że

lot na San Andres mi nie ucieknie! A lecę na bezpłatnym bilecie za mile

wylatane w programie dla często podróżujących “Miles and More”, do którego

terminalu T-2 niestety czeka tranzytowych pasażerów niezbyt mila

niespodzianka: wszyscy odlatujący na wyspę San Andres muszą wykupić w

karta ta będzie potem wielokrotnie sprawdzana na wyspie. Kosztuje ona

(2017r) 105000

kolumbijskich pesos (około 36 dolarów). Na szczęście można płacić także

Wracam do swojej bramki nr 4, gdzie sprawdzają kartę, a potem prowadzą nas

po płycie do czekającego airbusa. Samolot wypełniony jest tylko w 75 procentach.

Startujemy ponad morzem niskich budynków stolicy. Lecę odkryć jeszcze jedną

blisko 2 godzinach lotu samolot przebija szare chmury i obniża się nad

Siadamy na pasie, schodzimy po schodkach na betonową płytę pełną kałuż. Tu

niedawno przeszła tropikalna ulewa!. Terminal mają piętrowy, chyba zbyt

wielki, jak na taką zagubioną wyspę. Sprawdzają paszporty i Tarjeta de

Turismo. Trzeba przy tym zadeklarować datę wyjazdu z wyspy. To przecież nie

lotniska do mojego pensjonatu nie jest daleko, postanawiam dojść tam pieszo,

ale to nie jest łatwe zadanie, bo uliczki San Andres chwilowo zamieniły się

w koryta potoków. Woda na jezdniach jest tak głęboka, że motocykle jadą wysokimi

chodnikami. Konstatuję, że to nie jest reprezentacyjna dzielnica; domy pod

drzewami chlebowymi są niskie i zaniedbane. Chwilowo chodzi mi jednak tylko o

wiata pod strzechą pełni rolę biura, gdzie Ci, którzy w ostatniej chwili

Jednocześnie każdy pasażer dostaje boarding pass, tabletkę na chorobę morską

Przed wejściem na molo czeka nas jeszcze niezbyt przyjemna kontrola bagażu –

dwa prymitywne typy z policji zaglądają do wszystkich kieszeni mojego

plecaka.  Potem już można wejść na pokład katamaranu.

Nazywa się “El Splendor” ale tej nazwy tu się wcale nie używa. Miejscowi

mówią o nim po prostu “catamaran a Providencia”.  Przyznacie,

W jedynej, klimatyzowanej kabinie ustawione są rzędy lotniczych foteli. Przez

duże okna widać cumujące obok jachty i stateczki wycieczkowe. O 8.10 przez

San Andres przechodzi ściana tropikalnej ulewy, ale w 20 minut później, gdy

wychodzimy z portu mijając turystyczny statek stylizowany na piracki, znów świeci

palące słońce. No i zaczyna się… Skaczemy po falach, jednostka zwalnia i

przyspiesza. Ludzie łapią za torebki wymiotne – nie wiedzieli, co ich czeka!  Ja na szczęście nie wiem, co to morska choroba, ale

morze wali w kadłuby i rzuca

Morska podróż trwa nieco ponad dwie godziny. Drzemię w fotelu po kiepsko

przespanej ostatniej nocy, a gdy się ocknę, widać z prawej wynurzające się z

morza zielone góry. Pierwsze wrażenie – ta wyspa podobna jest do oglądanego

z daleka Pitcairnu! Tyle, że

tu na niektórych szczytach ustawione są anteny i a na tym najbliższym duży,

dystansu zielone góry prezentują się bardzo malowniczo. Rozpoznaję wśród

nich The Peak (hiszp. El Pico) – najwyższy szczyt wyspy mający 360 m i już

teraz myślę o tym, że świetnie by było się tam wdrapać dla wspaniałego – jak

przypuszczam –

Wchodzimy w przesmyk między Prowidencją a sąsiednią, mniejszą wyspą Santa Catalina

i dobijamy do betonowej kei.  Tuż obok stoi na nabrzeżu ładny

kolonialny budynek, nazywają go Hotel Aury, choć obecnie mieści się tam

Pasażerowie z ulgą wysypują się na krótkie, betonowe molo. Przy portowej

bramie – u wyjścia do

miasteczka czeka nas jeszcze kontrola paszportów i karty Tarjeta de Turismo.

Na szczęście kontrola idzie szybko, bo i tutaj trafiła już informatyzacja:

dwie ładne Kreolki mają do dyspozycji laptop, skaner i czytnik kodu

kreskowego. Pytają mnie czy mam rezerwację noclegu (baza hotelowa na wyspie

jest na razie skromna). Mam! -Posada Lia to tu – dosłownie naprzeciwko

na starym, kolonialnym domu z podcieniami wisi widoczny z daleka szyld. Na

parterze mieści się niewielki “interes” – naprawiają telefony komórkowe i sprzedają

artykuły papiernicze. Po zewnętrznych, metalowych schodkach wchodzi się na

otoczone tarasem piętro, gdzie urządzono niewielki pensjonat. Znajdziecie w

nim pokoje różnych kategorii, łącznie z salą zbiorową, w której są piętrowe

Z tego długiego tarasu na piętrze wchodzi się do pokoików. Joe Hardwood –

młody manager paradujący w wypłowiałych bermudach prowadzi mnie do zupełnie przyzwoitego pokoiku z łazienką i

klimatyzacją. Tu będę mieszkać podczas pobytu na wyspie, płacąc zupełnie

przyzwoitą cenę – 23 dolary za noc. Joe przyjmuje ode mnie dolary, bo na tej

wyspie nie ma ich gdzie wymienić na kolumbijskie pesos. W pomieszczeniu obok ciemnoskóra kobieta

prowadzi mały bufet, gdzie można sobie zamówić proste dania, zjadane później

Dobrze mi się tu mieszka. Mam wszakże jeden problem: ponieważ w sieci jest

tu tylko 120 V na zagotowanie grzałką 800W kubka herbaty (a wypijam ich

nazywa się oficjalnie Santa Isabel, ale rzadko kto używa tej nazwy.

Zazwyczaj mówią “center” lub “centro”… Tu zlokalizowano “kilometr zero”,

od którego oni liczą odległości wzdłuż drogi biegnącej po obwodzie wyspy.

Znalazłem dla was mapę drogową,

Prowidencji w 1629 roku. Byli to Angielscy purytanie. Od tego czasu na

wyspie funkcjonowała kolonia, która dopiero po uzyskaniu przez Kolumbię

niepodległości w 1822 roku znalazła się w strefie hiszpańskiego języka. Do

dziś mieszkańcy Prowidencji (a jest ich około 5 tysięcy) mówią po angielsku,

używając także na codzień “ingles creole” – karaibskiego dialektu podobnego

do tego, jakiego używają mieszkańcy Jamajki. Na kolonialnym domu mieszczącym

który widziałem na wyspie stoi na skwerku przy siedzibie władzy w

towarzystwie dwóch armatek. To Francisco Santander – kolumbijski bohater

Stolica wyspy jest niewielka – można ją obejść w pół godziny.

Miasteczko zachowało kolonialny charakter. Stare drewniane domy z

podcieniami mieszczą sklepy, do których przyjeżdża na zakupy ludność

zamieszkująca poza “stolicą”. Najpopularniejszymi środkami transportu są przy

jest jedna piekarnia, gdzie sprzedają chleb po 3500 pesos i kilka

konkurujących ze sobą supermarketów. Ceny z oczywistych powodów są tu wyższe

niż na kontynencie – wszystko przywozi się małym statkiem z przeładunkiem na

gastronomia! W podcieniach

naprzeciwko mojego pensjonatu starsza kobieta codziennie sprzedaje

miasteczka wyznacza wielkie cieniste drzewo rosnące na rogu przy alcadii. Tu

na ławeczkach przesiadują całymi dniami najstarsi obywatele. Tu czeka się na męża, który

zostawił żonę przy sklepie, a sam pojechał coś załatwić. Tu wreszcie można

Białych wśród miejscowych praktycznie się nie spotyka. W ciągu wieków

napływowa ludność z Europy przemieszała się bardzo ze sprowadzanymi z Afryki

Murzynami. Purytańskie zasady zabraniały płacić za niewolników pieniędzmi,

więc płacono za nich workami uprawianego na wyspie tytoniu… Niewolnictwo zniesiono na wyspie dopiero w połowie XIX wieku. 

W międzyczasie bazowali na tej wyspie (przy cichym przyzwoleniu Anglików)

wzdłuż zachodniego wybrzeża  – do części wyspy nazywanej Old Town. Już z katamaranu zbliżającego się do przystani

widziałem tam dwa spore kościoły. Okazuje się, że oba katolickie. Tyle tylko, że w

wiernych z tej części wyspy. Zdecydowano więc tuż obok wybudować drugi – w

z daleka na niewielki taras przed kościołem sądziłem przez chwilę, że siedzi

tam jakaś urodziwa kreolka w stroju z ubiegłej epoki, osłaniając się przed

palącym słońcem parasolką. Okazało się jednak, że to ubrany manekin, który

stroje i sprzęty domowe. Ale na honorowym miejscu znalazłem portret słynnego

gości. Jego opiekunka mówi po angielsku i chętnie oprowadzi was po

niewielkim wnętrzu, opowiadając o historii wyspy. Anglosasi dla odróżnienia

od innych miejsc w świecie zwanych Providence (a jest ich sporo) mówią o

niej Old Providence. Porównując widoki ze

starych fotografii z dzisiejszym wyglądem ulic dochodzi się do wniosku, że

Ale napisy są już w języku hiszpańskim. Cóż, to terytorium Kolumbii, gdzie

dziecięcych głosów słyszałem już z daleka. Pomyślałem sobie: wejdę zobaczyć,

przed głównym wejściem spotkałem dwójkę woźnych. Byli bardzo sympatyczni.

Zapytałem o pozwolenie. -Nie ma problemu!- usłyszałem w odpowiedzi –

klimatyzacji. Okna muszą być otwarte na oścież, aby zapewnić przewiew…

Największy gwar panował (jak można było przewidzieć) w klasie pierwszej:

komputerów) zrobiłem sobie pamiątkowe zdjęcie z uczniami i uczennicami

najstarszej klasy. Pytali oczywiście skąd jestem i od razu skojarzyli kraj

piękne i podziwiane… Tylko jak ozdobić te włosy, skoro z natury są krótkie i

kędzierzawe?  Popatrzcie na zdjęcie obok… 

obwodową szosą dalej na południe dotarłem wkrótce do osady nazywanej

Freetown. Tę nazwa przyjęto dla obszaru, gdzie osiedlili się wyzwoleni

niewolnicy.  Wielkie zasługi dla likwidacji niewolnictwa na wyspie

położył Francuz Luis Aury – przyjaciel Simona Bolivara. Mieszkańcy wyspy

pamiętają o nim. Kanał między Prowidencją i Cataliną nazwano jego imieniem.

Budynek kolonialnego hotelu na portowym nabrzeżu wciąż nazywa się Hotel

Aury. A Freetown – jak widzicie na zdjęciu ma swoje skromne inn – rodzaj

się zmienia, choć powoli. Zdarzają się takie obrazki: Stary, karaibski domek

z drewna, kryty blachą w którym nikt nie mieszka. A tuż obok nowa willa z

tarasem. Prawdopodobnie oba te obiekty należą do tej samej rodziny.

Dziadkowie mieszkali w tym zabytkowym. Wnuki żyją w znacznie lepszych

odludziu znalazłem taką sporą halę, wykorzystywaną dla zabaw i zajęć

do tego stopnia, że spory czerwony krab odważył się wybrać na spacer po

dużym placu, na którym, gdy jest tu impreza parkują setki skuterów i

motocykli. Prowidencja słynie nie z czerwonych, ale z czarnych krabów –

cangrejo negro, które od kwietnia do lipca wędrują ze wzgórz nad morze

na swoje gody, utrudniając ruch na drogach. 

wolne tłumaczenie tego, co zobaczyłem na tej tabliczce, przybitej do pnia

palmy. Na tej niewielkiej wyspie działa kilka różnych kościołów, a podobne,

na jednym motocyklu?  I do tego prowadzić ten motocykl jedną ręką? To

transport na wyspie sprowadza się do 1 (jednego) mikrobusu, który kursuje

według widzimisię kierowcy. W osadach rozrzuconych wzdłuż obwodowej drogi

osadach wybudowano ciekawe przystanki autobusowe. Każdy jest inny. Ten na

przykład ma kształt stylizowanej muszli:

się wam kolory tych paciorków? Nie, to nie flaga Kolumbii!  We fladze

Kolumbii nie ma zielonego, a jest niebieski. Dziewczynka ma na włosach

kolory flagi Etiopii, przyjęte przez ruch Rastafarian. Ma on swoich

pozostało na Karaibach wysp, na których można sfotografować taki tradycyjny

i do tego samotny dom nad wodą. Jest na głucho zamknięty, bo właściciele

wychodząc do pracy wszystko zamykają… Obrazek jak ze starej akwareli:

Maszerując dalej na południe osiągnąłem wkrótce niewielką przełęcz, a na

niej – bramę do posiadłości Kings’ Camp. Na bramie wisiał napis “Na

sprzedaż”. Amatorów na zakup widać póki co nie ma, bo gdy doszedłem do kilku

opuszczonych budynków nie zastałem przy nich żadnego żywego ducha oprócz

pasącego się konia. A zwabił mnie ten biały krzyż, stojący na kulminacji.

do podnóża wzniesiona wiedzie zarośnięta ścieżka, wycięta w zaroślach. Potem

zaczyna się strome podejście. Najpierw po żwirze, a w końcowym fragmencie –

po poczerniałych od wilgoci betonowych stopniach (zdjęcie obok). Przyznaję,

upamiętniające fundatorów. Otwiera się stamtąd widok na zabudowania King’s

Camp, an góry na południu wyspy i na Morze Karaibskie, zmieniające kolory na

że nieco zapomniany, jest

jednym z ciekawszych akcentów krajobrazu wyspy – na Prowidencji nie ma