Wojtek Dabrowski – Patagonia Chilena cz.5 – Przez Andy do Argentyny (Patagonia5.htm)

Ten rozdział mojej opowieści rozpoczyna się w Andach – nad wysokogórskim

jeziorem Lago O’Higgins, które

musiałem najpierw przepłynąć, by następnie pieszo wyruszyć ku argentyńskiej

granicy. W tej okolicy nie ma bowiem żadnej szosy, która przecinała by Andy,

łącząc oba kraje. Trasa tego “crossingu” pokazana jest na mapce obok. “Crossing”

funkcjonuje w obu kierunkach i oferowany jest przez dwie agencje: chilijską 

Pieszy szlak prowadzący przez granicę rozpoczyna się po drugiej stronie

jeziora w przysiółku Candelario Mancilla i tam właśnie zmierza stateczek z Puerto Bahamondes. Ten przysiółek to wciąż

proponują turystom także (za dodatkową opłatą) opcjonalny rejs z Candelario do pięknego

lodowca O’Higgins spływającego z gór w bocznym ramieniu jeziora. Statek

obraca z Candelario do lodowca i z powrotem w ciągu 5 godzin, zanim wyruszy z Candelario w

znalazłem się w przystani Bahamontes przeciwny – argentyński brzeg prawie

administracja ustawiła tablice odnotowujące fakt, że tu właśnie, na

kilometrze 1247 kończy się  wybudowana przez Chilijczyków z wielkim

trudem legendarna szosa Carretera Austral (“Austral” należy w tej nazwie

rozumieć jako Południowa”). Stateczek “Quetru” był malutki – miał na głównym

pokładzie jedną dużą kabinę ze sfatygowanymi lotniczymi fotelami, z której

schodziło się w dół do niewielkiego bufetu. Nad główną kabiną byłł otwarty

postemplował listę pasażerów i odpłynęliśmy. Tak wyglądała za chmurą spalin

rejsu oferuje wspaniałe widoki, ale na razie widoki były nieciekawe. Ne było

wcale wiatru, który mógłby rozwiać te wiszące w połowie górskich zboczy

chmurzyska. Ale brak wiatru sprawiał, że góry i chmury przeglądały się w

lustrze wody: .

sterówki. Nasz kapitan osobiście siedział za sterowym kołem i od czasu do

czasu komentował mijane krajobrazy i przekazywał przez głośnik różne

informacje – niestety tylko po  hiszpańsku. Jego pomocnik pociągał

yerba mate przez niklowaną bombillę. Próbowałem nawiązać rozmowę. Pamiętał,

zagadkowa kraina. Dla ścisłości rzeba tu dodać, że Argentyńczycy, do których

należy wschodnia, większa część jesiora nazywaję je po swojemu: Lago San

wśród obłoków przed dziobem zaczęły się ku naszej radości ukazywać skrawki

niebieskiego nieba. To dawało nadzieję na lepszą pogodę i lepsze warunki do

“motorowca” znalazłem sympatyczną rodaczkę – panią Kasię, pochodzącą z

Mazur, a obecnie mieszkającą w Południowej Kaliforni. Pani Kasia podróżowała

z międzynarodową grupą prowadzoną przez chilijską przewodniczkę. Zrobiliśmy

sobie pamiątkowe zdjęcie. Pani Kasiu pozdrawiam serdecznie! To było dla mnie

się u połączenia bocznych ramion jeziora, pokazało się słońce, a koloryt

Po prawej stronie na stromym brzegu pojawił się niewielki, dwustopniowy

obok niewielkich, żwirowych plaż. Nie sadzę jednak, aby ktokolwiek chciał

zażywać tu kąpieli, bo temperatura wody w jeziorze, w którym pływają kawałki

śladami działalności człowieka były znaki nawigacyjne ustawione w

newralgicznych miejscach wodnego szlaku – na przykład na skalistych

jeziora otworzył się szeroki widok na wszystkie strony. Skwapliwie

fotografowałem te wspaniałe panoramy. Również dlatego, by umieścić te

zdjęcia w internecie – z pożytkiem dla tych, którzy będą planować wyjazd do

szukałem jakiejś w miarę wyczerpującej relacji, która mogła by mi pomóc

odpowiedzieć na pytanie: czy warto się pchać w te bezludne okolice? 

tej wielkiej góry powinna być ta jedyna w okolicy ludzka osada. Na razie

Dopiero, gdy zbliżyliśmy się do południowego brzegu zauważyłem jakieś domki,

które przycupnęły pod wysokimi topolami. To było Candelario Mancilla: 

chilijskiej strażnicy wojskowej ustawiona na wysokim brzegu. Jedyne

“cywilne” gospodarstwo tej osady znajduje się w odległości okło 1 kilometra

które nie chciały płynąć do lodowca i bez zwłoki, o 11.15  wyruszyliśmy

w dalszą drogę. Mimo słońca na zewnątrz było zimno. Chłopcy w bufetu

przynieśli po kubeczku gorącej kawy – ten poczęstunek wliczony był do ceny

Płynęliśmy początkowo blisko brzegu. Wszędzie wokół skały! – skonstatowałem.

Ale wysoko ponad te skały wyrastały majestatyczne góry pokryte śniegiem. Ich

wierzchołki zakryte były obłokami. Ale sytuacja zmieniała się dynamicznie –

można było “złapać” takie momenty, gdy w tych chmurach otwierały się okna i

Poniżej granitowych zboczy zalegały zwały skalnego gruzu i żwiru,

osuwającego się z upływem lat do jeziora. Zadziwiała obecność mniejszych i

większych wysepek, porośniętych krzakami i karłowatymi iglastymi drzewkami.

Jezioro O’Higgins kształtem przypomina zdeformowaną dłoń z szeroko

rozstawionymi palcami. Gdy w końcu wpłynęliśmy do tego “palucha” w głębi

Była potem taka chwila, kiedy stałem na pokładzie, a nad moją głową odsłoniły się

nagie, szczerbate szczyty. Szybko podniosłem kamerę, zwiększyłem zoom i…

nawet na koniec świata… Niewiele w tym stwierdzeniu przesady. Bo przecież

Południowa Patagonia leży po przeciwnej stronie globusa. Odległość w linii

prostej  z Gdańska to prawie 15000 kilometrów – dwa razy tyle, co do

Po drodze odnotowywałem coraz więcej gór lodowych. Niektóre miały bardzo

wyszukane, fantazyjne kształty. czasem stukaliśmy w nie kadłubem. ale nikt

się nie niepokoił: kapitan uprzedził nas na wstępie, że statek ma specjalne

słońcu zerwał się ostry, zimny wiatr wiejący z przeciwnego kierunku – od lodowca.

Wywołał fale, na których nas stateczek zaczął podskakiwać – tego nikt nie

oczekiwał. No, może z wyjątkiem mnie, bo wiele już razy zbliżając się do

wielkich lodowców doświadczałem podobnych zjawisk – mają one naukowe

Do O’Higginsa wciąż było daleko.

Tymczasem mijaliśmy mniejsze lodowce spływające z bocznych ścian fiordu w

długości lodowiec Południowej Ameryki – ma 45 kilometrów długości i 820

kilometrów kwadratowych powierzchni. Jest częścią okrywajacej Andy wielkiej

czapy lodowej  Południowo-Patagońskiego Pola Lodowego (Southern

Patagonian Ice Field – Campo de Hielo Sur). Trudno pomieścić w jednym kadrze

że mamy godzinę czasu na zdjęcia i podziwianie lodowca. Międzynarodowa grupa

zeszła do bufetu na lunch. Ja nie miałem lunchu, ale nawet gdyby był, to

szkoda by mi było czasu na posiłek – w końcu w takim miejscu i przy takiej

lodowcem Południowej Ameryki jest długi na 66 kilometrów Lodowiec Bruggen,

zwany przez Chilijczyków Lodowcem Piusa XI. Widziałem go tylko na zdjęciach,

spływa z tego samego pola lodowego do morza. Może jeszcze kiedyś zobaczę go

na własne oczy. Ale powiem, że na zdjęciach nie Pio XI nie prezentował się

zestawieniu z wysokim, ośnieżonym szczytem. To nie jest ten najwyższy szczyt

wyrastający ponad lodowcem. Ten najwyższy – Lautaro ma 3623 m. Lustro

Jeziora O’Higgins znajduje się tylko 250 metrów powyżej średniego poziomu

morza. Samo jezioro ma w najgłębszym miejscu 836 metrów głębokości.  

To zaskakujące, że dno tego górskiego jeziora jest pół kilometra poniżej

O’Higgins waha

się od 60 do 80 metrów. Na zdjęciu poniżej widać wyraźnie warstwę lodu

zanieczyszczoną piaskiem, popiołem wulkanicznym  i skalnym gruzem.

Wiele lat temu osunął się na powierzchnię lodowca fragment stromego skalnego

zbocza. Potem padał i zamarzał śnieg, a lodowiec zsuwał się dalej w dół,

ciśnieniem powodowanym przez ciężar górnych warstwy lodowca kryształy lodu

powiększyły się tak, by potem łatwo pochłaniać czerwoną frakcję światła z

padających na lód promieniach słonecznych.  Pozostaje ten piękny

wzniesiony whisky dopełnioną “starożytnym” lodem z lodowca. I w naszym

przypadku tak było: chłopcy z bufetu odłowili najpierw kawałek pływającego

lodu, a potem przynieśli nam na pokład napełnione szklanki. Piliśmy za dobrą

niektórym (jak mnie) zrobiło się wesoło, a innym – zmiękły wyraźnie nogi –

nic dziwnego, że przeszli do podziwiania lodowca w pozycji półleżącej:

biurze podróży udało mi się sfotografować plakat promujący wycieczki po

Patagonii. Chcę wam pokazać (poniżej) wydrukowane na nim unikalne zdjęcie

lodowca O’Higgins, zrobione z jednej z gór otaczających jezioro. Wielu by

chciało wspiąć się na tą górkę dla takiej rewelacyjnej panoramy! Główną

przeszkodą jest skomplikowana i kosztowna logistyka: trzeba wynająć własny

stateczek, który będzie czekać na dole podczas kilkugodzinnej wspinaczki. A

dryfowania u czoła lodowca wyruszyliśmy w drogę powrotną. Pozostało jeszcze zrobić sobie

pamiątkowe zdjęcie, potwierdzające przy okazji pobyt w tym niezwykłym i

rzadko odwiedzanym przez podróżników miejscu.  Byłem, widziałem, i

jestem przekonany, że rejs z Candelario do lodowca, gdy tylko pogoda jest

odpowiednia wart jest na pewno tych 32 tysięcy pesos, które pobiera

godzinie 16, gdy “Quetru” zacumował przy niewielkim pomoście w Candelario

Mancilla. Czekało na nas dwóch żołnierzy i senior Ricardo – jak się okazało

grupa zapakowała swoje plecaki na jego niewielki traktorek i ruszyliśmy

wyboistą drogą do położonego nieco wyżej gospodarstwa. 12-osobowa grupa

miała zarezerwowane noclegi – ja – nie! Dopiero tu – na miejscu dowiedziałem

się, że kwatera seniora Ricardo to jedyna opcja noclegu. -Czy ja też będę

mógł u Pana przenocować?  – Coś wymyślimy! – zapewnił Ricardo. Gdzieś w

połowie drogi spojrzałem do tyłu. Stateczek stał jeszcze w przystani. Ale

Okazało się, że dla turystów w domu Ricarda i dwóch ciasnych “cabaniach”

czyli domkach campingowych jest tylko 12 lóżek – tyle ile zarezerwowała

grupa. Mnie Ricardo ulokował w drewutni położonej wyżej na zboczu. Przyniósł

materac i koce – to mi w zupełności wystarczyło. Gdy na godzinę uruchomił

schowany obok spalinowy agregat zagotowałem sobie z użyciem nieocenionej

otwierał się wspaniały widok na jezioro i wyrastające ponad jego wody

wspaniałe góry. Siedziałem przed szopą aż do zmroku, pisałem i delektowałem

śniadaniu ruszyliśmy w kierunku argentyńskiej granicy. Najpierw trzeba było

zejść na powrót do przystani, gdzie stał taki znak informacyjny. Do

przejścia pieszo mieliśmy (zależnie od źródła) 21 lub 22 kilometry. Nikt z nas jeszcze nie wiedział, że “Ruta

Tu trzeba było oddać kartę wyjazdową (PIDE) otrzymaną przy wjeździe do

Chile, wpisać swoje dane do rejestru i otrzymać w paszporcie  stempel

Żołnierze byli bardzo sympatyczni, chętnie nawiązywali rozmowę (ale tylko po

hiszpańsku) – wyglądało na to, że ta garstka turystów, która pojawiała się

tutaj dwa razy w tygodniu była jedynym urozmaiceniem ich monotonnego życia

na szlaku sprawdzi się moja kondycja,  wiec szybko wymieniliśmy “Gracias!”

i “Buen Viaje!” Dwadzieścia minut później mijałem już tabliczkę “Kilometro

dos” (poniżej). Okazało się, że po chilijskiej stronie granicy szlak jest

było żadnych stromych podejść, nawierzchnia równa, więc idąc można było jednocześnie

Na trzecim kilometrze odwróciłem się, by po raz ostatni spojrzeć na jezioro

– to było już ostatnie zdjęcie Lago O’Higgins z jego niezwykłym kolorytem

Turyści z międzynarodowej grupy zostali gdzieś w tyle. Maszerowałem dalej

sam w zupełnej ciszy przez dziewiczy, wysokopienny las. Droga raz lepsza,

raz gorsza wznosiła się łagodnie aż na przełęcz. Gdy się na niej znalazłem,

korzystając z odbiornika GPS wbudowanego w mój tablet sprawdziłem wysokość

nad poziomem morza – urządzenie wskazywało tylko 650 m npm. Podstawowym

Dalej, poniżej przełęczy skończyły się na chwilę wysokie drzewa i ponad

lasem odsłonił się fantastyczny widok na argentyńskie szczyty. To mi się

bardzo podobało! Była to obietnica kolejnych wspaniałych wrażeń, bo przecież

Poprzednie zdjęcie wykonane zostało z użyciem 10-krotnego zoomu. Ale i

bliżej też było co podziwiać! To wciąż jeszcze było terytorium Chile –

dziewicze góry, przez które nie poprowadzono jeszcze żadnych turystycznych

Leśna droga sprowadziła mnie w dolinę, a tam czekała niespodzianka –

lądowisko dla samolotów zbudowane w górskim pustkowiu. Aerodromo Laguna Redonda. Bez żadnego

budynku, bez żadnej obsługi. Cyżby na wypadek wojny z Argentyną? Stosunki między

sąsiadującymi ze sobą krajami nie są najlepsze. W pewnym momencie historii

potrzebny był nawet autorytet papieża Jana Pawła II, aby zapobiec

Tam gdzie kończył się pas startowy płynęła górska rzeka. Przekroczyłem ją po

Potem jeszcze jeden most – drewniany, ale nowiutki. Najwyraźniej zbudowany

niedawno w miejscu poprzedniego, który zerwała wartka woda, wokół leżały

Na południowym stoku sąsiedniej góry odsłoniło się wielkie pole śniegowe.

Dlaczego ten śnieg nie topnieje?- zadałem sobie pytanie. Pewnie dlatego, że tu, na południowej

szesnastym kilometrze w perspektywie dróżki zamajaczyła tablica “Bienvenidos

a la Republica Argentina”. Byłem na granicy! Na granicy beż żadnych płotów,

zasieków, urządzeń elektronicznych, szlabanów i posterunków… Tablica,

żelazny słup graniczny i to wszystko…  Było południe. Odpoczywałem,

W pewnym momencie w dole po prawej zamajaczyło jakieś spore jezioro… Ale

to nie było jeszcze Lago Desierto, do którego zmierzałem. Do Lago Desierto

od granicy było jeszcze 6 kilometrów, co w trudnym terenie oznaczało jeszcze

minimum 2 godziny marszu. Forsowałem kolejne bagienka – sprawdziły się na

Po argentyńskiej stronie nikt nie dba o tę ścieżkę.

W wielu miejscach prowadzi ona przez dziewiczy las z powalonymi kłodami.

Wędrówka nie jest łatwa, ale ma to także swój urok!  Gdyby jeszcze nie

jednak nagrodzony: w dole przed nim otwiera się rewelacyjny widok na długie,

rynnowe jezioro o bajecznym kolorze, wciśnięte między wysokie, górskie

Gliniasta ścieżka zbiega ostro w dół i po opadach jest zapewne  bardzo

niebezpieczna, ale dziś dzięki Bogu jest sucho i bez przygód docieram w

końcu do baraku argentyńskiej placówki granicznej nad brzegiem jeziora. Gdy

po cichu wchodzę do środka i pokazuje się jakiś funkcjonariusz, to nie kryje

zaskoczenia i patrzy na mnie trochę jak na ducha. -Sam przyszedłeś? 

Nie – za mną idzie grupa! Docierają dopiero po dobrej godzinie, a za nimi

jeszcze senior Ricardo z czterema jucznymi końmi – każdy niesie trzy plecaki

turystów. Taką usługę można sobie dodatkowo zamówić, za dodatkową opłatą

Wypełniam formularz i załatwiam graniczne formalności. Potem trzeba czekać

do 17.30, bo dopiero o tej porze z odległego przeciwnego krańca jeziora

przypływa niewielki stateczek. W międzyczasie pogorszyła się pogoda. Chmury

zasłoniły górę Fitz Roy, która w dobrych warunkach widoczna jest w

perspektywie jeziora. Czekałem, zjadając resztki żywności zabranej jeszcze z

Gdy w końcu pojawił się stateczek i odpłynęliśmy okazało się, że cena

przejazdu wzrosła z 21000 CLP do 30000 CLP. Właściciel tej jednostki ma

monopol i może dowolnie dyktować ceny. Przyjmuje oczywiście zapłatę także w

argentyńskich pesos, ale nie ma tu przecież żadnego punktu wymiany walut…

A po zboczu gór nie biegnie żadna ścieżka, która mogła by być alternatywą

Po drodze, na stateczku nie robiłem żadnych zdjęć – po obu stronach

towarzyszyły nam monotonne zbocza, a i pogoda nie była odpowiednia. Po pół

godzinie rejsu dotarliśmy do przystani na drugim, “cywilizowanym” krańcu

jeziora. Tu trzeba było przejść kilkaset metrów do parkingu, gdzie czekały

minibusy… Czekało na jeszcze 37 kilometrów (390 ARS lub 17000 CLP) jazdy

wyboistą, szutrową drogą poprowadzoną nad brzegiem Lago Condor i nad

Zmierzchało się, gdy zmęczeni dotarliśmy do niewielkiego miasteczka El

Chalten. To był wspaniały dzień, ale teraz marzyłem już tylko o prysznicu,

solidnym posiłku i łóżku… Następny poranek miał odsłonić nowe, rewelacyjne