Papua Nowa Gwinea, Tari – w kraju Huli – Wojciech Dšbrowski (papua1b_pl.htm)

jeszcze przypominam Wam tš mapę, abyœcie mogli  zdać sobie sprawę, gdzie

podróżujemy. Tari leży w sercu Papui.  Czerwona nitka drogi biegnie wprawdzie

jeszcze nieco dalej – do Koroby i Jeziora Kopiago, ale nie jest to już szosa ale jedynie

wyboista szutrówka, która  kończy się na œlepo. Kto i po co zbudował tš

drogę? Budowniczym chodziło chyba nie tyle o stworzenie szlaku zaopatrzeniowego i

otwarcie wnętrza wyspy dla turystyki ile o dotarcie ze sprzętem do złóż ropy i gazu

odkrytych koło jeziora Kutubu oraz do złóż aluwialnego złota w okolicach Mt

Kare.  Tari leży w prowincji Południowych Highlandów, której stolicš jest

Przy drodze i na targu w Tari spotykaliœmy naprawdę niezwykłe indywidua. W sposobie, w

jaki ubierajš się ci ludzie można dopatrzyć się pewnych reguł, ale także

niezwykłej różnorodnoœci i fantazji. Dla cudzoziemców nie jest to dostrzegalne, ale

podobno z pewnych elementów stroju można wywnioskować, do jakiego klanu każdy taki

wojownik należy. Nie wypadało fotografować ich z tyłu, ale zapewniam was, że

poœladki wielu Huli przykryte sš jedynie rodzajem firanki zrobionej z pęku szerokich

nakrycia głowy nie zawsze sš takie wyszukane… Trudno nosić perukę podczas prac w

zagrodzie czy w czasie walki… Ale w reprezentacyjnym “ludowym” stroju

występuje się na pewno, gdy idzie sie do miasteczka, gdy wychodzi się z wizytš do

mi się ustalić, czy tytoń rósł na Papui od zawsze, czy przywieŸli go dopiero

kolonizatorzy. Dziœ krzewy tytoniowe (podobne do naszych) rosnš tu niemal przy każdym

domu, sadzone jako roœlina użytkowa. Liœcie suszy się, a następnie skręca i

powstały w ten sposób zwitek wciska w otwór takiej oto bambusowej

“cygarniczki”. Papuas zacišga się z całej siły. Kiedy wyrzuca potem dym z

płuc powstaje spory obłoczek. Wydawało mi się, że taki “sztach” z grubego

bambusa mógłby powalić nawet słonia… Ale widać płuca Papuasów sš odporniejsze od

słoniowych, bo jegomoœć ze zdjęcia zacišgał sie z luboœciš kilka razy, aż z

targowy przy głównych drogach spotkać można kobiety oferujšce na sprzedaż wszystko,

co rodzi tutejsza ziemia: banany, orzechy betelowe (tak naprawdę to rosnš one na palmie

nazywanej areka, a do żucia zawijane sš w liœcie pieprzowca belelowego, posypywane dla

smaku zmielonym wapnem z muszelek).  Dalej słodkie ziemniaki, liœcie taro, kokosy.

  I choć ta kupka warzyw czy garœć orzechów prezentuje się zazwyczaj bardzo

mizernie to przecież dla trampa jest to wspaniała okazja do przyjrzenia się tym ludziom

wejœciowe do zagród Huli. Tyle, że same drzwi sa zazwyczaj węższe, aby œwinie nie

uciekaly do dżungli. Miejscowi twierdzš wprawdzie, że œwinia wie, gdzie jej dom i na

noc sama wraca, to jednak poza zagrodš istnieje ryzyko ukradzenia jej przez sšsiada, czy

czyli Huli – perukarze. A to ze względu na to, że podstawowym elementem ich

tradycyjnego stroju sš peruki bogato zdobione ptasimi piórami. . –Z czego robi się

perukę?  Z włosów własnych, a także “pozyskanych” od żon i dzieci… Czasem

dodaje się też wiotkie pióra kazuara – tutejszego strusia. Podobno na produkcję

ładnej peruki trzeba poœwięcić aż trzy lata żmudnej pracy. A szanujšca się głowa

rodziny powinna mieć tu trzy peruki – używane na

różne okazje! Konstrukcja peruki wykonana jest ze sznurka. Nakłada się jš na

zaokršlony palik i następnie patyczkiem pracowicie przewleka się włosy przez

poszczególne oczka. Gdy po latach pracy  już wszystkie włosy sš na swoich

miejscach perukę zdobi sie dodatkowo kolorowymi piórami różnych papuaskich ptaków,

także ptaków rajskich, kawałkami skóry i futra. Huli na zdjęciu ma jednš

perukę na głowie, a pracuje nad następnš, której włosy barwione sš roœlinnym

chat wykonywane sš tu z bambusowej plecionki, podobnie jak mata zastępujšca podłogę.

Strzechę dachowš robiš Huli z trzciny lub wysuszonych liœci.  Na œrodku

głównej izby jest palenisko, w którym miejscowi między innymi piekš w popiele swoje

słodkie ziemniaki. Nie ma żadnych kominów – dym uchodzi szczelinami w dachu,

sprawiajšc, ze sufit chaty jest czarny od sadzy. Z dymu, gdy wypełnia izbę jest jednak

pewien pożytek. Otóż zabezpiecza on w znacznym stopniu przed moskitami, które

odwiedzin w zagrodzie pojawił się sšsiad – wojownik z misternie pomalowanš twarzš.

Zauważył pewnie, że w okolicy kręcš się turyœci. Wie, że to okazja, aby zarobić

parę kina. Demonstruje nam sztylet z koœci kazuara i swój dwumetrowy łuk, wykonany z

drewna black palm. Cięciwa tej broni, ku naszemu zdumieniu zrobiona jest nie ze sznurka,

ale z pasma bambusa. Próbowałem nacišgnšć taki łuk – trzeba do tego znacznej

siły…    Huli (patrz zdjęcie poniżej) aby założyć bambusowš cięciwę

całš siłš napierajš nogš na drzewce łuku – a i tak nie za każdym razem im się to

strzały można kupić jako pamištkę. Cena wywoławcza: 10 kina. Trochę drogo, nawet

jak na

Papuę… Targujemy się gestykulujšc i używajšc palców dla okreœlenia naszej oferty.

Moresby gazety co jakiœ czas donoszš o walkach między tutejszymi szczepami.

Administracja jest słaba i często bezsilna wobec międzyplemiennych utarczek. Jedyna

rzecz, którš władze mogš egzekwować to rygorystycznie przestrzegany zakaz wwozu broni

palnej do Highlandów. Ale pozostaje tradycyjne uzbrojenie. Wodzowie poszczególnych plemion

wcišż rozstrzygajš spory według starych praw. A jeœli już w końcu dojdzie do ugody,

wykonywania na siedzšco ręcznych robótek kobiety nie zdejmujš zaczepionego nieco

powyzej czoła bilumu. Bilum to popularna tu torba w której

nosi się rzeczy codziennego użytku. Najczęœciej utkana jest z włóczki barwionej na

wszystkie kolory tęczy. Pasek takiej torby tworzy jednoczeœnie przepaskę na czole,

Tari ma przedstawicielstwo najbardziej znanego w Papui biura turystycznego Trans Niugini

Tours. Oferujš oni piesze wycieczki z przewodnikiem w interior, podczas których można

fotografować tropikalne kwiaty i porosty oraz

malownicze wodospady, podglšdać szybujšce wysoko rajskie ptaki. Spędziliœmy na takich

wędrówkach trzy dni, œpišc w hotelu Ambua Lodge, którego pokoje urzšdzono w

okršgłych papuaskich chatach krytych strzechš. Trans Niugini organizuje także lokalne

występy folklorystyczne. –Teraz zobaczycie przygotowany specjalnie dla was sing-sing!

  Wiemy już że sing-sing to tańce połšczone ze œpiewami, wykonywane przez

miejscowš ludnoœć. Gdy przybywamy na niewielkš polanę obramowanš wysokimi drzewami i

kępami bambusów czeka już tam kilku malowniczo przyodzianych mężczyzn. Jeden z nich

festiwale tzw. shows, na które przybywajš setki odœwiętnie przybranych i wymalowanych

tancerzy z najodleglejszych wiosek. Nasz sing-sing jest będzie oczywiœcie o wiele

skromniejszy. Na trawiastej polance pod kępš

wysokich bambusów pojawia się czterech rosłych Huli. Ich wysokie peruki ozdobione sš

dodatkowo długimi piórami pochodzšcymi z ogonów rajskich ptaków. Ruszajš korowodem

towarzyszšca mu pieœń monotonna, a taniec ku czci słońca, który wykonujš Huli

trudno nazwać dynamicznym. Ale i tak widownia pozostaje pod wrażeniem… Po

półgodzinnym występie tancerze zacišgajš się dymem z bambusowych fajek, a my robimy

jeszcze ostatnie zdjęcia. Chętnie pozujš. -Tenkju

tru! Dziękuję bardzo! – próbuję wykorzystywać swojš skromnš znajomoœć lokalnego

języka.  Wspólnym językiem Pauasów,

używajšcych przecież kilkuset różnych narzeczy stał się pidgin – pomysłowo

uproszczona mieszanina angielskiego, niemieckiego i Bóg wie czego jeszcze… Nie jest to

bogaty język; w pidginie występuje zaledwie około 1300 słów, a brzmienie niektórych

spoœród nich może naprawdę rozbawić turystę, gdyż przypomina sposób mówienia

dzieci. Na przykład sypialnia to w pidgin rum slip,

przyjeżdżamy na lotnisko w Tari przezornie z dwugodzinnym wyprzedzeniem. Ciemnoskóry

urzędnik waży nas, zabiera bagaż i z namaszczeniem wręcza nam karty wstępu do

samolotu. -–Samolot linii Airlink który ma was zabrać jest już w drodze! Gdy upłynęła godzina i samolot się nie pojawił zaczęliœmy

się niepokoić. Wkrótce przez radio przyszła wiadomoœć: pilot zawrócił gdy

dowiedział się, że na końcu pasa startowego poprawiajš szutrowš nawierzchnię. -I co

dalej? –Mi no save! Nie wiem! – z rozbrajajšcym

uœmiechem oœwiadczył Papuas… Jednak polecieliœmy – ale innym samolotem.

częœć opowieœci o Highlandach, pora teraz odwiedzić największe miasto i oœrodek

administracyjny całych Highlandów – Mount Hagen. Aby tam polecieć razem z nami kliknij