Snapshots from the last years – Wojciech Dabrowski – Migawki z podróży ostatnich lat (Migawki_plen2019.htm)

pierwszych urodzin malca, połączoną ze śpiewami i tańcami w wykonaniu

miejscowej młodzieży. Zgodnie z miejscowa tradycja tylko pierwsze urodziny

dziecka obchodzone są tak wystawnie. Było na co popatrzeć i czego posłuchać: 

każdy tu ogląda codziennie na banknotach i monetach, miejscowa waluta z

wyobrażałem sobie to legendarne miejsce, ale wracałem z wulkanu mokry od

bryzgów ale szczęśliwy.  Bo oto udało mi się odwiedzić jeszcze jedno

kultowe dla podróżników miejsce!  Dziewczęta z Carity nie chciały

this legendary place a bit different, but I was coming back from the volcano

wet but happy. Because here I was able to visit one more cult place for

travelers! The girls from Carita did not want to believe: -You were not

an award ticket for miles flown by LOT airplanes – they had a short validity…

My Swiss friend, a great traveler, Michael invited me to stay overnight and

helped me get cheap tickets that are valid for traveling around the whole

country. Already on the first day, I was able to recall years later, how

Geneva looks like and see its famous fountain Jet d’Eau ejaculates from Lake

przełomie marca i kwietnia 2019 poleciałem do Genewy. Należał mi się nagrodowy

bilet za mile wylatane samolotami LOTu – miały wkrótce przepaść… Mój

szwajcarski przyjaciel – wielki podróżnik Michael zaprosił mnie na nocleg i

pomógł w zdobyciu tanich biletów ważnych na podróżowanie po całym kraju. Już

pierwszego dnia mogłem przypomnieć sobie po latach, jak wygląda Genewa i jej

słynna fontanna Jet d’Eau wytryskująca z Jeziora Genewskiego na wysokość 140

Z Genewy pojechałem autobusem do Chamonix – to blisko, ale już we Francji.

Chciałem zobaczyć w końcu najwyższą górę Europy. Bo tak się złożyło, że choć

byłem na Kilimandżaro i Fudżijamie, to dotąd nie widziałem Mont Blanc 

🙂  Biała Góra jest doskonale widoczna z Chamonix. Dzięki pomocy pana

Kacpra – mieszkającego tu sympatycznego polskiego couchsurfera (na zdjęciu

obok) uzyskałem

całodzienny skipass – nie po to, by jeździć na nartach, ale po to by bez

dodatkowych opłat korzystać ze wszystkich okolicznych kolejek linowych i

From Geneva I went by bus to Chamonix – it’s close, but already in France. I

wanted finally see the highest mountain in Europe. Because it so happened

that although I was at the top of Kilimanjaro and Fuji, I have not seen Mont

Blanc so far 🙂 White Mountain is perfectly visible from Chamonix. Thanks to

the help of Mr. Kacper – a friendly Polish couchsurfer living here (on the

picture above) I got a day-long ski pass – not to ski, but to use all

surrounding cableways and terrain railways without any additional fees. I

The best view of Mont Blanc (4810m -picture above) opens from the top of Mt Brevent,

which I entered by a two-stage cable car. I took the terrain railway to the

glacier flowing from Mont Blanc. From the final station you can use stairs

Najlepszy widok na Mont Blanc (4810 m -zdjęcie powyżej) otwiera się ze szczytu Brevent, na który wjechałem dwuetapową kolejką linową. Natomiast kolejką

terenową dojechałem do lodowca spływającego spod Mont Blanc. Schodkami można

The next day I went by train to Zermatt – a famous winter sports center. It

turned out that the town, squeezed into a narrow valley, is tightly built

with stylish pensions and you have to walk several hundred meters up the

valley to see the biggest landscape attraction, which is the lonely

Kolejnego dnia pojechałem pociągami do Zermatt – znanego ośrodka sportów

zimowych. Okazało się że miasteczko wciśnięte w wąską dolinę jest szczelnie

zabudowane stylowymi pensjonatami i trzeba przejść kilkaset metrów w górę

doliny, aby zobaczyć największą atrakcję krajobrazową, jakim jest samotny

The Matterhorn rock pyramid has become a tourist icon of Switzerland and one

of the most inaccessible alpine peaks. Hundreds of people died trying to

reach the summit. Many of them are buried in the cemeteries in Zermatt. I

was lucky: an hour after taking this picture, the picturesque mountain was

Skalna piramida Matterhornu stała się turystyczną ikoną Szwajcarii i jednym

z najbardziej niedostępnych alpejskich szczytów. Setki ludzi zginęły

próbując go zdobyć. Wielu spośród nich spoczywa na cmentarzach w Zermatt.

Miałem szczęście: w godzinę po zrobieniu tego zdjęcia malowniczą górę

The next day I set off from my base in Geneva to Ticino – the part of

Switzerland where Italian is spoken. It is a land of beautiful mountain

lakes. Unfortunately, that day there was no more sun and it was raining.

Nevertheless, I managed to see Locarno, where the film festival takes place.

Kolejnego dnia wyruszyłem z mojej bazy w Genewie do Ticino – tej części

Szwajcarii, w której mówi się po włosku. To kraina pięknych górskich jezior.

Niestety tego dnia nie było już słońca i padał deszcz. Mimo to udało mi się

zobaczyć Locarno, gdzie odbywa się filmowy festiwal. Z Locarno sąsiaduje

I liked even more the nearby Lugano, located on another, even nicer lake. On

the waterfront promenade there is a statue of Wilhelm Tell – the legendary

Jeszcze bardziej podobało mi się pobliskie Lugano, położone nad innym,

jeszcze ładniejszym jeziorem. Na promenadzie nad wodą stoi tu pomnik

Wilhelma Tella – legendarnego bohatera narodowego Szwajcarii, znanego z

Weather – nice until now, the beauty broke down for good on the last day

when I was going to St. Moritz. This time, apart from the train, I had to

use the postal bus. When it began to climb the San Bernardino pass it began

to… snow. There was more and more of it and soon we were driving behind a

snow plow. The mountain train riding through high overpasses and rock ledges

above the precipices reached St Moritz on time. It is a fashionable and

beautifully located winter sports center, where the Olympic Games were

organized twice. Unfortunately, on April 4, there was 20 cm of snow – and it

Pogoda – dotąd piękna popsuła się na dobre ostatniego dnia, gdy jechałem do

St Moritz. Tym razem oprócz pociągu musiałem skorzystać z rejsowego

autobusu. Gdy zaczął się wspinać na przełęcz San Bernardino zaczął padać…

śnieg. Było go coraz więcej i wkrótce jechaliśmy za śnieżnym pługiem. Tak

minęliśmy uwiecznioną przez naszego poetę wieś Splugen… Nie bał się opadów

górski pociąg, którym przez wysokie wiadukty i po skalnych półkach

zawieszonych nad przepaściami dotarłem do St Moritz. To modny i pięknie

położony ośrodek sportów zimowych, gdzie dwukrotnie zorganizowano igrzyska

olimpijskie. Niestety 4 kwietnia napadało tam 20 cm śniegu – i śnieg padał

So that our conductors would smile like the one from a Swiss mountain train!

Despite the bad weather on the last day, I returned to Poland in a great

mood. This trip, although it lasted only a week, I think is very successful…

Żeby tak nasze konduktorki uśmiechały się tak jak ta ze szwajcarskiego

górskiego pociągu! Mimo kiepskiej pogody, która dokuczyła mi ostatniego dnia

wracałem do Polski w doskonałym nastroju. Podróż tę, choć trwała tylko

tydzień uważam za bardzo udaną… Dziękuję Michaelowi i hostom z

countries of Southern Europe. I was in those countries, of course, before,

but there were still places in them that I knew only from literature. The

journey  began with a flight from Gdansk to Vienna, but the

first city I stayed in was Austrian Graz – the capital of Styria. The city

has many monuments and thanks to them it was placed on the UNESCO World

Heritage List. For me, the most-loved was Eggeberg castle, built in the nice

kompanii Wizzair odbyłem krótką podróż do kilku krajów Południowej Europy.

Byłem oczywiście w tych krajach już wcześniej, ale wciąż pozostawały w nich

miejsca, które znałem tylko z literatury. Zaczęło się od lotu do

Wiednia, ale pierwszym miastem, w którym

się zatrzymałem był austriacki Graz – stolica Styrii. Miasto ma wiele

zabytków i dzięki nim trafiło na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Mnie w

bus) to Klagenfurt – the capital of Carinthia. This two-hour route was full

of great views. The weather was excellent, and there was still snow on the tops

Z Grazu jechałem za jedne 9 euro autobusem Austriackich Kolei do Klagenfurtu

– stolicy Karyntii. Ta dwugodzinna trasa obfitowała we wspaniałe widoki.

smaller than Graz, but it was nicer among the low mountains. Within walking

distance of the city center (about an hour) is the big mountain lake

Worthsee. Well, the main square of Klagenfurt stands two monuments: the

Klagenfurt okazał się miastem znacznie mniejszym od Grazu, ale za to ładniej

położonym wśród niewysokich gór. W zasięgu pieszego spaceru z centrum miasta

(około godziny) jest duże górskie jezioro Worthsee. No główny placu

took two more buses to reach Zagreb – the capital of Croatia. It was a

completely different country and a different standard of living for the

residents. It is cheaper here than in Austria, more affordable hostels, and

currency exchange offices at every turn. The pride of the city is the

two-tower cathedral, whose lump grows above the red roofs of the Old Town.

The picture below was taken from the terrace near St.Catherine church.

Po pożegnaniu Klagenfurtu dwoma kolejnymi autobusami przemieściłem się do

Zagrzebia – stolicy Chorwacji. To był już zupełnie inny kraj i inny poziom

życia mieszkańców. Taniej tu niż w Austrii, więcej jest niedrogich hosteli,

a kantory wymiany walut – na każdym kroku. Dumą miasta jest dwuwieżowa

katedra (wstęp bezpłatny), której bryła wyrasta ponad czerwone dachy Starego Miasta.

Zdjęcie poniżej zrobiłem z zamkowego wzgórza, gdzie przy kościele Św.

Katarzyny jest dogodny taras widokowy. Niestety

Stare miasto w Zagrzebiu pełne jest kawiarenek i piwiarń, w których od

wczesnego ranka przesiadują miejscowi – upodabnia to atmosferę tutejszych

ulic do miast włoskich czy greckich. Wiele jest też sklepików z pamiątkami,

gdzie oprócz zwykłej tandety oferuje się także chorwackie rękodzieło i

tradycyjne produkty spożywcze. Ta dziewczyna w ludowym stroju zachęcała

przechodniów do odwiedzenia takiego sklepu. Moja propozycja wspólnego

and pubs, where the locals sit since the early morning – it makes the

atmosphere of the local streets like an Italian or Greek city. There are

also many souvenir shops, where apart from regular trash, Croatian

handicraft and traditional food products are also offered. This girl in a

folk outfit encouraged passers-by to visit such a store. My proposal of a

distance of 400 km from Zagreb from Split, located on the Adriatic coast.

Split has a history dating back to the times of the Roman Empire. However,

the suburbs of Split, which is today a big city, do not impress. Only when

you are under the walls of the Diocletian’s Palace (this name is a

misunderstanding, because it concerns the entire old town) you will be

delighted with the palm-lined promenade, and then a maze of old and narrow

Kolejny autobus potrzebował aż 5 godzin, by pokonać dystans 400 kilometrów dzielących Zagrzeb od Splitu, położonego na wybrzeżu Adriatyku.

Split ma historię sięgającą czasów Cesarstwa Rzymskiego. Jednak przedmieścia

Splitu, który jest dziś wielkim miastem nie zachwycają. Dopiero, gdy

znajdziecie się pod murami Pałacu Dioklecjana (ta nazwa to nieporozumienie,

bo dotyczy całego starego miasta) można się będzie zachwycić wysadzaną

palmami nadmorską promenadą, a potem labiryntem starych i wąskich uliczek

appreciated fully by climbing the viewpoint on the Marjan Hill. From the end

of the seaside promenade, it takes about 20 minutes to walk up the steps and

a steep street. At the lookout point there is a small restaurant and a

little terrace decorated with a cross. The view of the city, the bay and the

Urodę starego Splitu można docenić w pełni wspinając się na punkt widokowy

na wzgórzu Marjan. Z krańca nadmorskiej promenady to jakieś 20 minut marszu

w górę stopniami i stromą uliczką. Na punkcie widokowym jest mała

restauracja i mały taras ozdobiony krzyżem. Widok na miasto, zatokę i góry

that the city bus can be reached from the city to the foot of the medieval

castle Klis. The first stronghold was established here before our era. Not

so long ago, the film “Game of Thrones” was made in the ruins. Entrance to

the stronghold costs 60 kuna. The fortress is relatively narrow, but very

Mało kto spośród turystów odwiedzających Split wie, że miejskim autobusem

można dojechać z miasta do podnóża średniowiecznego zamku Klis. Pierwsza

warownia powstała tu jeszcze przed naszą erą. Nie tak dawno w ruinach

realizowano film “Gra o Tron”. Wstęp do warowni kosztuje 60 kun. Forteca

Ze Splitu moja droga wiodła przez Zagrzeb na północ – na Węgry. Na początku

korzystałem z autobusu, a potem z pociągu międzynarodowego, który tylko raz

na dobę przekracza granicę chorwacko – węgierską. Był późny wieczór, gdy

dotarłem do Peczu – miasta, gdzie na głównym placu zobaczyć można dawny

the north – to Hungary. At the beginning I used the bus, and then the

international train, which only once a day crosses the Croatian – Hungarian

border. It was late evening, when I got to Pécs – the city, where in the

main square you can see the former mosque, changed after defeating the Turks

lovely Green Garden appartment. It turned out that the Hungarian railways

offer seniors from the EU who have reached 65 years free travel on their

entire network. If we choose a train that has all the reserved seats, the

senior must book only a seat. So I went for free by train from Pécs to

Budapest, to remind myself again, after 15 years, what a nice city looks

like. I climbed the Gellert Hill and walked the hills of Buda up to the

Okazało się, że węgierskie koleje oferują seniorom z UE, którzy ukończyli 65

lat  bezpłatne przejazdy w całej swojej sieci. Jeśli wybierzemy pociąg,

który ma wszystkie miejsca rezerwowane, to senior musi wykupić sobie tylko

miejscówkę. Pojechałem więc za darmo koleją z Peczu do Budapesztu, by

przypomnieć sobie ponownie po 15 latach, jak wygląda to sympatyczne miasto.

Wspiąłem sie na Wzgórze Gellerta i powędrowałem wzgórzami Budy aż do

There is a direct bus 100E (900 ft) going from the city center to the

airport. I was flying to Gdansk with a change in Stockholm Skavsta – it is a

better and cheaper connection than through Warsaw! And you had to take it

Budapeszt był ostatnim punktem etapowym tej podróży. Ekspresowy autobus 100E

(900 forintów) kursuje tam z centrum miasta na lotnisko. Do Gdańska leciałem

z przesiadką w Sztokholm Skavsta – to lepsze i tańsze połączenie niż przez

special guest to Lviv – for the first meeting in history of leading

travelers of Ukraine, who visited a hundred and more countries. Everything

was happening in the modern Futura Hub center. I had there a speech  in

Russian, which was a big challenge for me. Judging from eyelids applause,

however, everything went well, and during the full-day conference dozens of

people approached me asking for a photo together.

The “congress” became an opportunity to meet interesting people, travelers –

enthusiasts. In the photo below on the right you can see Harry Mitsidis –

founder of the Nomadmania.com portal, and on the left Konstantin Liorek from

gościa do Lwowa – na pierwsze w historii spotkanie czołowych podróżników

Ukrainy, takich, co odwiedzili sto i więcej krajów. Wszystko działo się w

nowoczesnym centrum Futura Hub. Miałem tam wystąpienie w języku rosyjskim,

co było dla mnie dużym wyzwaniem. Sądząc z rzęsistych oklasków wszystko

jednak poszło dobrze, a w trakcie całodziennej imprezy dziesiątki ludzi

okazją do spotkań z ciekawymi ludźmi, podróżnikami – pasjonatami. Na zdjęciu

poniżej po prawej Harry Mitsidis – założyciel portalu Nomadmania.com, a po

meeting to connect beautiful Lviv. I managed to buy online ticket to the

Lviv Opera House and spent there unforgettable evenings, admiring the beauty

Dni przed i po zjeździe wykorzystałem na przypomnienie sobie pięknego Lwowa.

Udało mi się z wyprzedzeniem kupić online bilet do Opery Lwowskiej i

spędziłem tam niezapomniany wieczór, podziwiając urodę tego zabytkowego

operetta. I like the festive atmosphere of the musical theater, so it was

for me a great artistic experience. I will try to come back to this amazing

theater again in the future. It is only 1 hour 10 minutes low-cost flight

Kocham operę i klasyczną operetkę. Odpowiada mi bardzo odświętna atmosfera

muzycznego teatru, więc było to duże przeżycie artystyczne. Postaram się

wrócić jeszcze kiedyś do tego wspaniałego teatru, przecież to tylko godzina

Drohobycz.  Then a Pole living here, also a traveler – Mr. Kamil

invited me to a tour of several picturesque castles erected when Western

Ukraine was a part of Poland, located a short distance from Lviv. First it

took us about an hour we went  to the castle in Zolochiv, in the

courtyard of which two palace buildings were erected. They containing now

Ze Lwowa zrobiłem sobie wycieczkę lokalnym autobusem do Drohobycza, a potem

mieszkający tu Polak, też podróżnik – pan Kamil zaprosił mnie na objazd

kilku malowniczych zamków wzniesionych w czasach Rzeczpospolitej

Szlacheckiej, położonych w niewielkiej odległości od Lwowa. Około godziny

jechaliśmy najpierw do zamku w Złoczowie, na którego dziedzińcu wzniesiono

Pidhirtsi Castle. It was designed by an Italian architect and as a result of

his work one of the most beautiful castles of Eastern Europe was created.

The building, though cleaned up, is in terrible condition. On the

whitewashed interior walls, copies and reproductions of paintings hang in

the rooms. Plaster falls off the outer walls. Podhorce looks best from a

obiektem na naszym szlaku był zamek w Podhorcach. Projektował go włoski

architekt, a w wyniku jego pracy powstał jeden z najpiękniejszych zamków

Wschodniej Europy. Budowla choć wysprzątana jest w fatalnym stanie. Na

pobielonych ścianach zamkowych sal wiszą kopie i reprodukcje obrazów. Z

zewnętrznych ścian wszędzie odpadają tynki. Najlepiej zatem Podhorce

Horseshoe” – because this is the name of the trail is the castle in Olesko.

I was amazed to learn that it was in this castle that the future Polish king

Jan III Sobieski was born. The castle interiors now house a museum

exhibition covering furniture and equipment from previous eras and an

Trzeci obiekt “Złotej Podkowy” – bo tak nazywa się ten szlak to zamek w

Olesku. Ze zdumieniem dowiedziałem się, że to właśnie w tym zamku urodził

się przyszły król Jan III Sobieski. Że nie wspomnę słabowitego Michała

Korybuta Wiśniowieckiego. W zamkowych wnętrzach mieści się obecnie muzealna

ekspozycja obejmująca meble i sprzęty z ubiegłych epok oraz ciekawa galeria

was dinner in an unusual inn in the basement of the historic arsenal. It is

called “Ribernia” – ribs plant. That’s because the only but delicious dish

that is served here are roasted ribs. You eat them like in the Middle Ages –

with your fingers, securing clothes with paper aprons. The feast was

excellent. And the next day, after hearing the morning singings in the

Godnym zamknięciem mojego pobytu we Lwowie była kolacja w niezwykłej

karczmie w podziemiach historycznego arsenału. Nazywa się ten zakład

Ribernia czyli Żeberkownia. Bo jedynym, ale wyśmienitym daniem, które jest

tu serwowane są pieczone żeberka. Je się je jak w średniowieczu – palcami,

zabezpieczając odzież podanymi papierowymi fartuszkami. Uczta była

znakomita.  A następnego dnia po wysłuchaniu porannych śpiewów w

In mid-September 2019 I set out on a short trip to Western Europe. I have

long wanted to see the famous medieval Benedictine monastery of Mont Saint

Michel, erected on a high rock off the coast of Normandy. However, I was

always off my way – my routes usually ran away from these areas … And the

września 2019 wyruszyłem w krótką podróż do  Europy Zachodniej. Od dawna

chciałem zobaczyć słynny średniowieczny klasztor benedyktynów Mont Saint

Michel, wzniesiony na wysokiej skale odsuniętej od wybrzeża Normandii.

Zawsze jednak było mi nie po drodze – moje szlaki przebiegały zazwyczaj z dala od

However, in order to rationally use the cheap airline tickets I decided to

combine the trip to the monastery with a visit to Channel Islands – islands

on the English Channel, for centuries having significant autonomy within the

British Commonwealth. The journey began with two cheap flights through

London to the island of Guernsey. Particularly picturesque is the southern

racjonalnie wykorzystać bilety lotnicze tanich linii postanowiłem połączyć

wyprawę do klasztoru ze zwiedzaniem Channel Islands – wysp na Kanale La Manche, od wieków

posiadających znaczną autonomię w ramach Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

Podróż zaczęła się od dwóch lotów tanimi liniami przez Londyn na wyspę

Guernsey. Szczególnie malownicze jest południowe wybrzeże tej wyspy,

During the whole trip, I lived with Couchsurfing hosts, which significantly

reduced the costs of expedition. A dark-skinned Nigerian citizen living in

the island’s capital – St Peter’s Port invited me to stay in his flat. It is

a small, flowery town with steep narrow streets in its old part. Guernsey

authorities have the right to print their own money – Guernsey pounds and to

tej podróży mieszkałem u hostów z organizacji Couchsurfing, co znacznie

obniżyło koszty. Na Guernsey zaprosił mnie ciemnoskóry obywatel Nigerii.

mieszkający w stolicy wyspy – St Peter’s Port. To niewielkie, ukwiecone

miasteczko o stromych wąskich uliczkach w jego starej części. Władze

Guernsey mają prawo do drukowania własnych pieniędzy – funtów Guernsey i do

From Guernsey, small ships depart several times a day to the neighboring

island of Sark. Sark is much smaller, more conservative in terms of customs

and less developed, which only adds to her charm. There is not a single car

on the island nor a single kilometer of paved roads. After arriving at Sark,

as on the famous Pitcairn, newcomers must climb the road to a cliff over 100

meters high to find themselves in the only settlement. There they find

traditional buildings from centuries ago and horse-drawn carts, with which

you can visit the island for a fee. Of course I went on foot. Well

maintained paths led me along the cliffs, opening up new panoramas. Wild

niewielkie statki odpływają na sąsiednią wyspę Sark. Sark jest znacznie

mniejsza, bardziej konserwatywna jeśli chodzi o obyczaje i mniej rozwinięta,

co tylko przydaje jej uroku. Na wyspie tej nie ma ani jednego samochodu i

ani kilometra bitych dróg. Po przybyciu na Sark, tak jak na słynnym

Pitcairnie przybysze muszą wspiąć się drogą na wyniesiony o ponad 100 metrów

klif, aby znaleźć się w jedynej osadzie. Znajdują tam tradycyjną zabudowę

sprzed wieków i konne zaprzęgi, którymi za opłatą można zwiedzać wyspę. Ja

oczywiście wyruszyłem pieszo. Dobrze utrzymane ścieżki prowadziły mnie po

klifach, otwierając coraz to nowe panoramy. Wzdłuż tych ścieżek rosły dzikie

A narrow isthmus connects Sark with Little Sark – this is one of the most

picturesque places on the island. I was returning from there to the marina

on the south cliff, which hardly anyone visits, fearing that I will make my

way back to the ship. But everything went well – I have an unforgettable

experience from this island. Returning to Guernsey, I boarded a large ferry,

which within only an hour took me to the largest of the Channel Islands –

Jersey. My nice lady-host – a Hungarian from Transylvania not only offered

me a bed,

but also took me around the island by car. We both agreed that the most

Małym Sarkiem – jest to jedno z najbardziej malowniczych miejsc na wyspie.

Wracałem stamtąd do przystani południowym klifem, który rzadko kto odwiedza,

obawiając się, czy zdążę na powrotny statek. Ale wszystko poszło dobrze –

mam z tej wyspy niezapomniane wrażenia. Powróciwszy na Guernsey wsiadłem na

duży prom, który w ciągu zaledwie godziny  przewiózł mnie na największą z

kanałowych wysp – na Jersey. Moja miła gospodyni – Węgierka z Transylwanii

nie tylko mnie przenocowała, ale także obwiozła samochodem po wyspie. Oboje

zgodziliśmy się co do tego, że najpiękniejszym miejscem na Jersey jest

That same evening I took a ferry to France. My starting point on the French

coast was the small port town of Granville, where I lived in a moody mansard

with Marie-Christine – an old lady who in her youth spent many months

The next day, a city bus for just 2.30 euros drove me to the Mont Saint

Michel monastery. I’ve seen him from afar. There is no other building like

Saint Michel in the world … I walked a few kilometers on foot to the

monastery gate (although there is a free bus there) to enjoy the view and

samego wieczoru popłynąłem promem do Francji. Moją bazą

wypadową na wybrzeżu Francji stało się małe portowe miasteczko Granville

gdzie mieszkałem w nastrojowej mansardzie u Marie-Christine – starszej

już pani, która w czasach młodości spędziła wiele miesięcy na autostopowych wędrówkach

m.in. w USA i Chinach.   To bardzo ciekawa osoba…

Przegadaliśmy wiele godzin… Kolejnego dnia miejski autobus za jedne 2,30 euro

zawiózł mnie do klasztoru Mont Saint Michel. Widziałem go już z daleka.

Nie ma takiej drugiej budowli na świecie… Szedłem pieszo kilka

kilometrów do klasztornej bramy (choć kursuje tam bezpłatny autobus), by

Behind the defensive walls of Saint Michel is squeezed a small town – today

it is filled mainly by shops for tourists who are busy climbing up.

Admission to the ramparts of the walls and to the parish church of St. Peter

is free, but above, at the entrance to the proper monastery you have to pay

10 euros. With the brochure in hand, the trail follows via the refectory,

cloisters and crypts to the proper church, on the tower of which the gilded

figure of the archangel Michael shines. A great view opens up from the

ramparts and from the terrace in front of the church – the height above sea

Saint Michel wciśnięte jest małe miasteczko – dziś to

głównie sklepiki dla turystów, którzy pracowicie wspinają się w górę.

Wstęp na blanki murów i do parafialnego kościoła Św. Piotra jest

bezpłatny, ale wyżej, przy wejściu do właściwego klasztoru trzeba

zapłacić 10 euro. Z broszurką w ręku przemierza się następnie szlak

poprowadzony przez refektarz, krużganki i krypty do właściwego

kościoła, na wieży którego błyszczy pozłacana figura archanioła Michała.

Wspaniały widok otwiera się murów z tarasu przed kościołem – wysokość nad

The next stage on my route was the city of Rennes – the capital of Brittany,

which I reached using BlaBla Car. Rennes deserves the attention of the

traveler, but I was not impressed. The Brittany Parliament building seemed

punktem etapowym na mojej trasie było miasto Rennes – stolica Bretanii, do

którego dojechałem korzystając z BlaBla Car. Rennes zasługuje na uwagę

podróżnika, ale nie zachwyciło mnie. Najbardziej reprezentacyjny w mieście

The last city I visited on this trip was Nantes – the historic capital of

Brittany, located on the Loire. There is a beautiful cathedral and castle of

Dukes of Normandy to visit, there are also beautiful parks, but this city

has gained popularity among nowadays tourists thanks to the  cyber

elephant of supernatural size, which strolls around the Loire Square every

miastem, które odwiedziłem w tej podróży było Nantes – historyczna stolica

Bretanii, położona nad Loarą. Jest tu do zwiedzania piękna katedra i zamek

książąt normańskich, sa także piękne parki, ale popularności wśród

współczesnych turystów zdobyło to miasto dzięki ponadnaturalnej wielkości

From Nantes, I returned to Gdansk by low-cost airline via Manchester. It was

a short, but very intense and interesting journey and in addition it was

realized at very low costs. I had great weather, I met interesting people.

The most important thing is that another travel dream came true – I finally

wróciłem do Gdańska samolotami taniej linii przez Manchester. To była krótka

lecz bardzo intensywna i ciekawa podróż i w dodatku zrealizowana przy bardzo

niskich kosztach. Miałem świetną pogodę, spotkałem ciekawych ludzi.

Najważniejsze zaś, że spełniło się jeszcze jedno podróżnicze marzenie –

zobaczyłem w końcu ten legendarny Mont Saint Michel – ikonę Północnej

 The route of the sixth journey

of 2019 completed at the beginning of October led me  to the other side of the Caucasus. I landed in Kutaisi,

Georgia, to refresh the old memories and to see new places of this

interesting country. I also had the opportunity to meet many interesting

podróży roku 2019 prowadziła za Kaukaz. Wylądowałem w Kutaisi w Gruzji, aby

odświeżyć stare wspomnienia i zobaczyć nowe miejsca tego ciekawego kraju.

Miałem też okazję poznać wielu ciekawych ludzi: artystów, duchownych,

The old Georgian monasteries on my trail turned out to be extremely charming

– like the Gelati Monastery (pictured below). In Soviet times, these

buildings were neglected. Now many of them have been restored. Georgia

Niezwykle urokliwe okazały się stare gruzińskie klasztory położone na moim

szlaku – jak klasztor Gelati w pobliżu Kutaisi (na zdjęciu poniżej).

Klasztor jest na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. W czasach sowieckich

budowle te były zaniedbane. Teraz wiele z nich odrestaurowano. Gruzja

Georgians are very friendly and tolerant. You can visit temples, watch

ceremonies and take photographs without any restrictions. There is a special

atmosphere in the churches. Hundreds of candles are lit in front of the icons. But I

Gruzini są bardzo życzliwi i tolerancyjni. Bez żadnych ograniczeń można tu

zwiedzać świątynie, przyglądać się ceremoniom i fotografować. W kościołach panuje tam

szczególny nastrój. Przed ikonami pala się setki świeczek. Ale mnie

Several times a lucky circumstance allowed me to observe and film unusual

events – such as the Georgian baptism ceremony. It turned out that at this

solemn moment the child’s legs were immersed in a gilded dish filled with

Kilka razy szczęśliwy przypadek sprawił, że mogłem obserwować i filmować

niecodzienne wydarzenia – jak na przykład ceremonię chrztu w wydaniu

gruzińskim. Okazało się, że w tej uroczystej chwili nogi dziecka zanurza się

Georgia is famous for its beautiful landscapes. One of such picturesque

places is the connection of the rivers next to the town of Mtskcheta –

Gruzja słynie z pięknych krajobrazów. Jednym z takich malowniczych miejsc

jest połączenie rzek obok miasteczka Mtskcheta – szczególnie spektakularne,

patrzy się na nie ze starego i ciekawego klasztoru Jvari, będącego celem

When, after 14 years, I reached again the capital of Georgia  –

Tbilisi, it turned out that the city changed a lot at that period – modern

office buildings, hotels and public buildings appeared in its landscape.

Unfortunately, traffic on the streets and the amount of smog also increased.

Gdy po 14 latach rozklekotanym pociągiem dotarłem ponownie do stolicy Gruzji

– Tbilisi okazało się, że miasto w tym czasie bardzo się zmieniło – w jego

krajobrazie przybyły nowoczesne biurowce, hotele i budowle publiczne. 

Niestety wzrósł także ruch na ulicach i stężenie smogu. Ale Tbilisi wciąż ma

swój niepowtarzalny urok, a gruzińskie wina zadowolą najbardziej wybrednych

From Tbilisi, I went by minibus, commonly referred as marshrutka to the

capital of neighboring Armenia – Yerevan. Little has changed here. The gray

of post-Soviet blocks still dominates. Only after dark  the city does

look more attractive. It is worth to come to the central Republic Square to

Z Tbilisi minibusem, nazywanym tu powszechnie marszrutką pojechałem do stolicy

sąsiedniej Armenii – Erywania.  Tu niewiele się zmieniło. Dalej

dominuje szarzyzna post-sowieckich bloków. Dopiero po zmroku miasto wygląda

bardziej atrakcyjnie. Warto wtedy przyjść na centralny Plac Republiki i

And then came the turn ofto Nagorno-Karabakh – de facto existing state with

about 140,000 citizens, but not recognized by anyone for various reasons.

The inhabitants of Karabakh are Armenians. In the suburbs of the capital of

this land – Stepanakert – stands the original monument of Mummy and Daddy.

A potem przyszła kolej na Górski Karabach – państewko

istniejące de facto, mające około 140 tysięcy obywateli, ale przez nikogo z

różnych powodów nie uznawane. Mieszkańcy Karabachu to Ormianie. Na

przedmieściu stolicy tej krainy – Stepanakertu – stoi oryginalny pomnik

Karabakh is more mountainous and greener than Armenia. You can find there

natural attractions: caves, mountain rivers, canyons and it’s quite not far

from the capital. I visited one of these places with a group of cheerful

Portuguese tourists and I admit that I was enchanted by the beauty of the

Karabach jest bardziej górzysty i bardziej zielony od Armenii. Znaleźć to

można atrakcje przyrodnicze: jaskinie, górskie rzeki, kaniony i to całkiem

niedaleko od stolicy. Odwiedziłem jedno z takich miejsc wraz z grupą

wesołych portugalskich turystów i przyznam, że byłem zauroczony urodą

In the cathedral in the town of Sushi I was lucky to see the marriage

ceremony. And although everyone present appeared in European costumes, this

event had for me a taste of the exotic thanks to a different scenery,

W katedrze w miasteczku Sushi, górującym nad Stepanakertem trafiłem

szczęśliwie na ceremonię zaślubin. I choć wszyscy obecni wystąpili w

europejskich strojach to wydarzenie to miało dla mnie posmak egzotyki dzięki

The most interesting monument of Karabakh is the 13th-century Gandzasar

Monastery built on a hill in a very picturesque area. Only one marshrutka

arrives here every day – it will bring you to the village of Vank. and from

there for the budget traveller it’s only a hike – three kilometers up a nice

Najciekawszym zabytkiem Karabachu jest XIII-wieczny klasztor Gandzasar

zbudowany na wzgórzu w bardzo malowniczej okolicy. Dociera tu tylko jedna

marszrutka dziennie – dowiezie was do wioski Vank. a stamtąd dla budżetowego

podróznika to już tylko pieszo – trzy kilometry w górę niezłą drogą, z

After few days I returned to Armenia (only Karabakh is controlling

travellers on the border). The best way to visit the peripheral attractions

of this country are cheap collective tours by small minibuses offered by

agencies operating on Republic Square in Yerevan. In this way I reached,

among others, the area of the Tatev monastery. The last five kilometers I

traveled here on the longest cable car in the world – it was an additional

Po kilku dniach wróciłem

Armenii (na granicy odbywa się tylko kontrola Karabachu). Najlepszą metodą

na zwiedzanie peryferyjnych atrakcji tego kraju są tanie zbiorowe wycieczki

małymi minibusami oferowane przez agencje urzędujące na Placu Republiki w

Erywaniu. W ten sposób dotarłem miedzy innymi w rejon klasztoru Tatev.

Ostatnie pięć kilometrów przebyłem przy tym najdłuższą kolejką linową świata

– to była dodatkowa atrakcja związana ze zwiedzaniem tego ciekawego

Among the old monasteries of Armenia, the most picturesque location has in

my opinion Noravank Monastery, built on a mountain slope in a magnificent

scenery of colorful rocks. Access to the monastery in a remote area is also

an attraction in itself – the several-kilometer access route leads through

the bottom of a narrow and deep canyon. In Noravank I climbed the slope

Wśród starych klasztorów Armenii najbardziej malownicze położenie ma moim

zdaniem klasztor Noravank, wzniesiony na górskim zboczu we wspaniałej

scenerii kolorowych skał. Dojazd do położonego na odludziu klasztoru jest

także atrakcją sama w sobie – kilkukilometrowa trasa prowadzi dnem wąskiego

i głębokiego kanionu. W Noravank wdrapałem się na zbocze powyżej klasztoru

I am a big fan of waterfalls. In Armenia, I saw only one waterfall – Shaki.

It is about 20 meters high. When we got to it in the evening there was no

good lighting. Some of the water that once fed this waterfall is used today

Jestem wielkim fanem wodospadów. W Armenii udało mi sie zobaczyć jeden tylko

wodospad – Shaki. Ma on około 20 metrów wysokości.  Kiedy do niego

dotarliśmy pod wieczór brakowało już dobrego oświetlenia. Część wody, która

kiedyś zasilała ten wodospad wykorzystuje dziś elektrownia, ale mimo to

interesting and in addition – very cheap voyage. I met many interesting and

kind people on my trail. I saw completely new, unknown places and remembered

the taste of excellent Georgian wines and the famous Armenian cognac 🙂 

To była ciekawa i w dodatku bardzo tania podróż. Spotkałem na moim szlaku

wielu ciekawych i życzliwych ludzi. Poznałem zupełnie nowe, nieznane miejsca

i przypomniałem sobie smak doskonałych gruzińskich win i słynnego

When I started this trip in Gdansk it was only 10 degrees Celsius, and in

Athens 26! After desembarking in the Greek capital, a bus for 6 euros took

me directly from the airport to the port of Piraeus. Do you remember “Children

Gdy rozpoczynałem tę podróż w Gdańsku

było zaledwie 10 stopni, a w Atenach 26! Po wylądowaniu w stolicy Grecji

autobus za 6 euro zawiózł mnie prosto z lotniska do portu w Pireusie. Czy

The key to this trip is a

cheap ticket for “second hand” ship  sailing from Athens

through the Mediterranean islands to Spanish Malaga. It was a small

passenger ship – that’s what I like! Drinks were included in the price of

the cruise, the sea was calm and we could enjoy picturesque sunsets every

Kluczem do tej podróży był tani bilet

na statek “second hand” płynący z Aten przez wyspy Morza Śródziemnego do

hiszpańskiej Malagi. Był to mały statek pasażerski – właśnie takie lubię!

Drinki były wliczone w cenę rejsu, morze było spokojne i codziennie

The first port on our route was Chania, located in the west of Crete. I’ve

been here before, traveling by bus, but the old, full of monuments Chania

Pierwszym portem na naszej trasie była Chania, położona w zachodniej części

Krety. Byłem tu już kiedyś, podróżując autobusami, ale stara, pełna zabytków

The next day after saying goodbye to Crete, we arrived in Malta. The capital

of this small country – La Valetta lies on a peninsula and is surrounded by

huge defensive walls. In guidebooks they emphasize that Malta has the

largest concentration of historic buildings per square kilometer in the

world. Malta has become more colorful since my last stay. An elevator was

also built, which transports tourists (for a fee of 1 euro) from the port

Już następnego dnia po pożegnaniu Krety zawinęliśmy na Maltę. Stolica tego

małego kraju – La Valetta leży na półwyspie i otoczona jest potężnymi murami

obronnymi. W przewodnikach podkreślają, że Malta ma największą w świecie

koncentrację zabytkowych budowli na kilometr kwadratowy. Od czasu mojego

ostatniego pobytu Malta stała się bardziej kolorowa. Wybudowano też windę,

która wwozi turystów (za opłata 1 euro) z poziomu portu na poziom miasta,

Little Malta is now crowded with tourists. There were no such crowds here

during my first visit. The weather during our stop in Malta changed several

times. It was foggy in the morning (picture above). But when we left the

Mała Malta jest teraz tłumnie odwiedzana przez turystów. Poczas mojej

pierwszej wizyty nie było tu takich tłumów. Pogoda podczas naszego postoju

na Malcie zmieniała się kilkakrotnie. Rano było mglisto (zdjęcie powyżej).

After a few days of sailing, I had many friends on the ship. I met our

Captain Taras (photo below) with whom I could talk about his hometown –

Odessa. A nice and talented Russian – Sveta played and sang the most

Po kilku dniach żeglugi miałem już na statku wielu przyjaciół. Poznałem

kapitana Tarasa (zdjęcie poniżej) z którym mogłem porozmawiać o jego

rodzinnym mieście – Odessie. A sympatyczna i utalentowana Rosjanka – Swieta

Po raz pierwszy w historii moich podróży spotkałem podróżników z Tajlandii –

parę młodych ludzi z Bangkoku. Byli bardzo mili, więc nic dziwnego, że się

For the first time in my travel history I met Thai travelers – a couple of

In Sardinia, we docked in the pretty city of Cagliari, which is located on

two levels: the old part of the city with a beautiful cathedral on the

higher, and a new, Italian-style city at sea level. The public Internet

network (as often happens) did not work. I found art gallery in the old town

with the provocative name “Ghetto” and from here I easily connected with the

Na Sardynii cumowaliśmy w ładnym mieście Cagliari, które położone jest na

dwóch poziomach: stara część miasta z piękną katedrą na wyższym, a nowe,

włoskie w stylu miasto na poziomie morza. Publiczna sieć internetowa (jak to

często bywa) nie działała. Znalazłem na starym mieście galerie sztuki o

prowokującej nazwie “Ghetto” i stąd bez problemu połączyłem się ze światem,

Cartagena, on the Spanish coast, was a completely new port for me. I have

been to Cartagena, Colombia twice, but this Cartagena was unknown to me. It

turned out that this large city has interesting monuments – among them the

Roman amphitheater, visible in the photo below. Such a photo, with a

beautiful panorama of the city and the port can be taken from the

observation terrace under the castle walls (castello). Guides also praised

the baroque church of Saint Michael, but it turned out that even such

Zupełnie nowym portem była dla mnie Cartagena, położona na wybrzeżu

Hiszpanii. Byłem wprawdzie dwukrotnie w Cartagenie w Kolumbii, ale ta była

mi nieznana. Okazało się, że to duże miasto ma ciekawe zabytki – wśród nich

rzymski amfiteatr, widoczny na zdjęciu poniżej. Takie zdjęcie z piękną

panoramą miasta i portu można zrobić z tarasu widokowego pod murami zamku (castello). 

Samo castello, gdzie pobierają opłatę za wstęp nie jest zbyt ciekawe.

Przewodniki zachwalały też barokowy kościół świętego Michała, ale okazało

się, że nawet tak cenne, zabytkowe świątynie otwierane są tylko rano i

When our cruise ended in Malaga, I boarded a bus to travel to the small port

of Motril, from where ferries to Africa sail, in the beautiful scenery of

the Spanish coast (photo below). A ticket for a 5-hour cruise to the

Gdy nasz rejs zakończył się w Maladze wsiadłem w autobus, by w pięknej

scenerii hiszpańskiego wybrzeża (zdjęcie poniżej) przejechać do niewielkiego

portu Motril, skąd pływają promy do Afryki. Bilet na 5-godzinny rejs do

marokańskiego portu Nador koło Melilli kosztował 32 euro. Odpłynęliśmy o

Nador can hardly be called an interesting city. But this was already Africa,

where, for example, it is very difficult to find booked accommodation,

because street names are unknown to the locals. Hardly anyone uses them…

The most interesting point of the city seems to be the square in front of

the small, white town hall (pictured below). Near this square there is a

stop for the grand taxi, traveling non-stop all day to the border

Nador trudno nazwać ciekawym miastem. Ale to była Afryka, gdzie na przykład

bardzo trudno odnaleźć miejsce zarezerwowanego zakwaterowania, bo nazwy ulic

są miejscowym nieznane. Mało kto ich używa… Musiałem zwrócić się  o

pomoc do policji. 🙂 Najciekawszym punktem miasta wydaje się być plac przed

małym, białym ratuszem (na zdjęciu poniżej). W pobliżu tego placu znajduje

się postój grand taxi, jeżdżących non stop przez cały dzień do

In fact, I came to cheap Nador just to see Melilla – a small Spanish enclave

on the African coast. So I squeezed into a cramped car (2 passengers in the

front and 4 in the back), I paid 6 dirhams and we departed. On the border

the terrible queues of Arabs – you need to find a channel dedicated to EU

citizens. On the other side, a Spanish bus for 0.90 euros took me to the

Bo tak naprawdę, to przyjechałem do taniego Nadoru tylko po to, aby zobaczyć

Melillę – niewielką hiszpańską enklawę na wybrzeżu Afryki. Wcisnąłem się

zatem do ciasnego samochodu (2 pasażerów z przodu i 4 z tyłu) zapłaciłem 6

dirhamów i pojechaliśmy. Na granicy straszne kolejki Arabów – trzeba

odnaleźć kanał wydzielony dla obywateli UE. Po drugiej stronie hiszpański

autobus nr 2  za 0,90 euro dowiózł mnie do centrum Melilli, gdzie główną atrakcją

Melilla is famous for a large number of carefully restored buildings erected

in the style of Spanish modernism. The main streets of the city resemble

Europe from the beginning of the 20th century. Melilla is clean and tidy.

What a contrast to Nador, only a few kilometers away! The focal point of

Melilla is Plaza Espana – a concentric square with a beautiful fountain in

Melilla słynie z dużej ilości starannie odrestaurowanych budynków

wzniesionych w stylu hiszpańskiego modernizmu i Art Deco. Tworzył tu

architekt Nieto y Nieto – konkurent Gaudiego. Główne ulice miasta

przypominają Europę z początków XX wieku. Melilla jest czysta i zadbana.

Jakiż to kontrast do odległego zaledwie o kilka kilometrów Nadoru!

Centralnym punktem Melilli jest Plaza Espana – koncentryczny plac z piękną

But the city also has a strong African stigma – mainly due to the large

number of Arabs and Berbers living here or temporarily working. I saw such

Ale miasto ma także silne piętno Afryki – głównie za sprawa dużej ilości

mieszkających tu, bądź czasowo pracujących Arabów i Berberów. Takie obrazki

I liked Melilla more than the second Spanish enclave – Ceuta, watched in

2005. After returning the same way to Nador I got on a bus going to Al

Hoceima (I paid 55 dirhams or 5 euros for 3 hours of driving). El Hoceima is

a city very beautifully situated on a high cliff, in the place where the

Riff Mountains reach the sea. I checked: at the place where the mosque

Melilla podobała mi się bardziej od oglądanej w 2005 roku drugiej

hiszpańskiej enklawy – Ceuty. Po powrocie do Nadoru wsiadłem w autobus

jadący do Al Hoceima (zapłaciłem 55 dirhamów czyli 5 euro za 3 godziny

jazdy). El Hoceima jest miastem bardzo pięknie położonym na wysokim klifie,

w miejscu, gdzie Góry Riff docierają do morza. Sprawdziłem: w miejscu, gdzie

One of the prettiest views I’ve seen on the Moroccan coast opens from this

high cliff: the bay where the fishing port and beach are located, and the

Z wysokiego klifu otwiera się jeden z najładniejszych widoków, jakie

oglądałem na marokańskim wybrzeżu: na zatokę, w której mieszczą się rybacki

Few people know that near Al Hoceima a few hundred meters from the shore,

several dozen Spanish soldiers have resided on a small rocky island since

the 17th century – look at the photo below. I really don’t know why, because

in the 21st century the strategic importance of this micro base is close to

Mało kto wie, że koło Al Hoceima kilkaset metrów od brzegu, na małej

skalistej wysepce od XVII wieku rezyduje kilkudziesięciu hiszpańskich

żołnierzy – popatrzcie na fotografię poniżej. Doprawdy nie wiem po co, bo w

In the morning it is worth to visit the busy bazaar in Al Hoceima, where I

supplied myself with fresh round bread (for such as in the picture they

demand 2 dirhams) Older women still wear traditional jelabas there, but

these younger residents of Al Hoceima dress in European style – as in the

Przed południem warto odwiedzić ruchliwy bazar w Al Hoceima, gdzie

zaopatrywałem się w świeże chlebowe placki (za taki jak na zdjęciu żądają 2

dirhamy) Starsze kobiety noszą tam wciąż tradycyjne dżelaby, ale te młodsze

mieszkanki Al Hoceima ubierają się już po europejsku – jak na zdjęciu

The next stage of my trip – to Tetuan lasted up to 6 hours and was

exceptionally rich in picturesque views. Along the way, the police not only

checked the documents, but also searched the bus – probably in search of

marijuana produced in the Riff Mountains. The road climbed two mountain

Kolejny etap mojej podróży – do Tetuanu trwał aż 6 godzin i był wyjątkowo

bogaty w malownicze widoki. Po drodze policja nie tylko sprawdzała

dokumenty, ale także przeszukiwała autobus – prawdopodobnie w poszukiwaniu

marihuany produkowanej w Górach Riffu. Szosa wspinała się na przełęcze

…to finally drop to the shore of the blue sea in the little fishermen’s

town of Jebha. Jebha is sandwiched between steep mountains and a sea shore,

and would probably be a well-known tourist resort, if not for the difficult,

…by w końcu w rybackim miasteczku Jebha opaść na brzeg błękitnego morza.

Jebha (czyt. Dżebha) jest wciśnięta między strome góry i morski brzeg i

pewnie byłaby znanym ośrodkiem turystycznym, gdyby nie trudny, wielogodzinny

We stood in Jebha for half an hour and it was not only a break for a meal,

but also a necessary rest for the driver after covering thousands of

mountain turns. And then the road led us over the cliffs suspended high

above the sea. You can see its fragments in the photo below. The road sank

down to the beaches for a moment, crossed dry riverbeds on the bridges to

Staliśmy w Jebha pół godziny i była to nie tylko przerwa na posiłek, ale

także konieczny odpoczynek dla kierowcy po pokonaniu tysięcy górskich

zakrętów. A potem szosa powiodła nas po urwiskach zawieszonych wysoko nad

morzem. Widać jej fragmenty na zdjęciu poniżej. Opadała na moment do plaż,

przecinała na mostach koryta wyschniętych rzek, by znów wspinać się na góry

Tetouan is the former capital of the country and one of the royal cities of

Morocco – here the king has his closely guarded palace. The city has a

perfectly preserved old part – Medina. Where the old and the new city meet –

on Place Mechouar (photo below) there is just a royal palace (and a lot of

Tetuan to dawna stolica kraju i jedno z królewskich miast Maroka – tu król

ma swój pilnie strzeżony pałac. Miasto ma doskonale zachowaną starą część –

Medinę. Tam gdzie spotykają się stare i nowe miasto – na Place Mechouar

(zdjęcie poniżej) stoi właśnie królewski pałac (i dużo policji obwarowanej

barierkami). Elegancki deptak prowadzi stąd dalej przez hiszpańską część

I chose accommodation in the maze of Medina, not realizing how difficult it

will be to find my hostel among the winding, narrow streets and covered

passages. GPS was completely stupid in these conditions – only the locals

helped me to find a stylish Arab home (photo below) – I slept here for 7

Wybrałem zakwaterowanie w labiryncie Mediny, nie zdając sobie sprawy, jak

trudno będzie odszukać wśród krętych, wąskich uliczek i krytych przejść mój

hostel. GPS zgłupiał zupełnie w tych warunkach – dopiero miejscowi pomogli

day in the afternoon I went to Tangier – the legendary city of adventurers,

swindlers and refugees, which had international status at the time when

Northern Morocco was the protectorate of Spain, and the South – France. You

Następnego dnia po południu pojechałem do Tangeru – legendarnego miasta

awanturników, aferzystów i uciekinierów, które miało międzynarodowy status w

czasach gdy Północne Maroko było protektoratem Hiszpanii, a Południowe –

For me, the most interesting part of Tangier was Medina, vibrant and

authentic. It is surrounded by old walls with stylish gates. The street

shown in the picture below climbs to the Kasbah – a defensive castle built

on the coastal hill above the Medina. Under the walls of the Kasbah in a

steep street I found the grave of the great Arab traveler Ibn Battuta – a

Najciekawszą częścią Tangeru stała się dla mnie Medyna, tętniąca życiem i

autentyczna. Otoczona jest starymi murami w które wstawiono stylowe bramy.

Ulica pokazana na zdjęciu poniżej wspina się do kazby – obronnego zamku

zbudowanego na nadbrzeżnym wzgórzu powyżej Medyny. Pod murami kazby w

stromej uliczce odnalazłem grób wielkiego arabskiego podróżnika Ibn Battuty

The road to Kazba leads through other fortified gates, behind which I found

Droga do Kazby wiedzie przez kolejne warowne bramy, za którymi znalazłem

ciekawe, izolowane i kolorowe “miasto w mieście”, gdzie funkcjonują nie

One of Kazba’s gates leads tourists to the terrace under its northern wall,

from where the view opens not only to the fishing port, but also to the

entire Strait of Gibraltar. I looked at the Spanish shore on the other side

and suddenly realized that in a month I would be passing this way on my sail

Jedna z bram Kazby wyprowadza turystów  na taras pod jej północnym

murem, skąd otwiera się widok nie tylko na rybacki port, ale także na całą

Cieśninę Gibraltarską. Patrzyłem na hiszpański brzeg po drugiej stronie i

nagle uświadomiłem sobie, że przecież za miesiąc będę przepływał tędy w

I returned from Tangier to Gdansk by plane via Bergamo. It was a beautiful

journey to new and interesting places. New meetings, new people … You can

see the map here and you will

find short messages from this whole tour in my

Z Tangeru przez Bergamo wróciłem samolotem do Gdańska. To była piękna podróż

do nowych, ciekawych miejsc. Nowe spotkania, nowi ludzie… Jej mapkę

możecie zobaczyć tutaj, 

wiadomości z całej tej trasy znajdziecie jak zawsze w moim dzienniku

at the annual meeting of Polish “backpackers, tramps and tourists” (OSOTT).

Such meetings have been held annually for 35 years, and I – a veteran have

already participated in them 28 times, each time showing topics that have

never been presented at this event before. This is a very interesting event

where we not only show our achievements – films and slides, but we also

exchange travel experiences. It is also an opportunity to meet old friends

corocznym spotkaniu polskich “obieżyświatów, trampów i turystów” (OSOTT).

Takie spotkania odbywają się corocznie od 35 lat, a ja – weteran

uczestniczyłem w nich już 28 razy, pokazując za każdym razem tematy, których

wcześniej nigdy nie było na tej imprezie. To bardzo ciekawe wydarzenie, na

której nie tylko pokazujemy nasz dorobek – filmy i slajdy, ale wymieniamy

także podróżnicze doświadczenia. Jest to także okazja do spotkania starych

In the photo from the left my old friends: Tomek Noga, who has  “under

the shoe” 6 continents, Everest Trek and many high mountains. Monika

Witkowska – my the most valued lady-traveler, sailor and mountaineer, winner

of the Crown of the Earth. Then me and Anka Olej-Kobus – traveler, talented

lewej moi starzy przyjaciele: Tomek Noga, który “pod butem” ma 6

kontynentów, Everest Trek i wiele wysokich gór. Monika Witkowska – najwyżej

ceniona przeze mnie podróżniczka, żeglarka i alpinistka, zdobywczyni Korony

Ziemi. Dalej ja i Anka Olej-Kobus – podróżniczka, utalentowana fotografka,

another long journey. My 8th voyage of 2019 consisted of two parts. To begin with, I took a

cruise ship from Marseille to Buenos Aires. The second part of the journey

was a car route around central Argentina, during which (with another Polish

wyruszałem w kolejną daleką podróż. Ósma podróż 2019 roku składała się z

dwóch części. Na początek statkiem popłynąłem z Marsylii do Buenos Aires. Druga

część podróży to samochodowa trasa wokół Centralnej Argentyny podczas której (z innym polskim podróżnikiem – panem Irkiem) przemierzyliśmy ponad

But the great journey began with a flight from Gdansk to Marseille, where I

boarded the ship (I had a ticket award from KLM for this segment). Marseille

– as it turned out it has a Arc de Triomphe similar to that of Paris (pictured

Ale wielka podróż zaczęła się od przelotu z Gdańska do Marsylii, gdzie

wsiadałem na statek (miałem na ten segment bilet-nagrodę z linii KLM).

Marsylia – jak się okazało ma Łuk Tryumfalny – podobny do tego paryskiego (na

On the next day we were already in Barcelona. It was warm and sunny day. I

was pleased to refresh memories of this nice city. I discovering another Arc

dnia byliśmy w Barcelonie. Było ciepło i słonecznie. Z przyjemnością

przypomniałem sobie to sympatyczne miasto, odkrywając przy okazji kolejny

After leaving the Atlantic, we turned to Tenerife. The capital of the island

– Santa Cruz is very nicely located at the foot of the mountains, which I

climbed to see and to photograph the city. Can you see this hill on the left

Atlantyk zawinęliśmy na Teneryfę. Stolica wyspy – Santa Cruz jest bardzo

ładnie położona u stóp gór, na które wspinałem się dla obejrzenia i

sfotografowania widoku miasta. Widzicie tę górkę po lewej stronie – nie, nie

udało mi się wspiąć na sam wierzchołek – tam jest stromo i nie ma żadnej

In Santa Cruz I also visited for the first time a modern auditorium erected

on the sea shore, which acts as a concert hall (see photo below).    

And then for six consecutive days we sailed through the empty, dark blue and

sun-drenched Atlantic – there was a time for sunbathing on open decks. You

odwiedziłem też po raz pierwszy wzniesione na brzegu morza nowoczesne

audytorium, które pełni funkcje sali koncertowej (zdjęcie poniżej).     

A potem przez sześć kolejnych dni płynęliśmy przez pusty, granatowy i zalany

słońcem Atlantyk – był czas na plażowanie na otwartych pokładach. Trzeba

After crossing the equator, the first port where we moored on the other side

of the ocean – in Brazil – was Recife. I’ve been here several times, so I

decided to look more at people than monuments. There were pre-Christmas

advertising campaigns in the city – huge puppets strolled along the

równika pierwszym portem w którym zacumowaliśmy po drugiej stronie oceanu –

w Brazylii – było Recife. Byłem tu już kilkakrotnie, postanowiłem zatem

przyglądać się bardziej ludziom, niż zabytkom. W mieście trwały

przedświąteczne kampanie reklamowe – po deptakach przechadzały się wielkie

And then there was Maceio – a port where literally one step away from the

port gate begins beautiful, wide beaches. Here I could finally admire

Maceio – porcik, gdzie dosłownie o krok od portowej bramy zaczynają się

From the shady, hot Maceio palm trees our ship sailed to Salvador, Bahia. It is a city with a very rich history – an important center of

Afro-Brazilian culture. I visited them several times – each time it was more

beautiful here. Now I finally saw the renovated cathedral, which had

Maceio nasz statek popłynął do Salwadoru w stanie Bahia. To miasto o bardzo

bogatej historii – ważne centrum kultury afro-brazylijskiej. Odwiedziłem je

kilkakrotnie – za każdym razem było tu piękniej. Teraz zobaczyłem nareszcie

Salvador has its own specific climate, here you meet other people than in

other cities in Brazil. Here you can find interesting handicrafts and

klimat, tu spotyka się innych ludzi niż w innych miastach Brazylii.  Tu

When I was here for the first time 20 years ago, the city was considered

dangerous. This condition has changed, at least in the historic center of

the city. At every step you can see the presence of Policia Militar – the

przed 20 laty miasto miało opinię niebezpiecznego. Ten stan się zmienił,

przynajmniej w zabytkowym centrum miasta. Na każdym kroku widać tu obecność

Policia Militar – to bardzo sympatyczni i pomocni funkcjonariusze, zarówno

moored in Rio de Janeiro. The day was unfortunately steamy and foggy. When I

went to the famous Copacabana beach, the tip of the famous Sugarloaf was

zacumowaliśmy w Rio de Janeiro. Dzień był niestety parny i mglisty. Gdy

wybrałem się na słynną plażę Copacabana wierzchołek słynnej Głowy Cukru

This time in Rio I found something I had never seen before: an old tram line

running from the vicinity of the cathedral, across a high bridge resembling

an aqueduct to the district of Santa Teresa. The ride on an old-fashioned

czego wcześniej nie widziałem: starą linię tramwajową, biegnącą z okolic

katedry, przez wysoki most przypominający akwedukt do dzielnicy Santa

Teresa. Powrotny bilet kosztuje 20 reali. Przejażdżka staromodnym wagonikiem

The ocean rocked us solidly between Rio and Buenos Aires, where I got off.

That same day I found myself in the city of Cordoba, where my traveling

companion was waiting. I rented a car and immediately set off on a car route.

From Mendoza, our route led along the famous road number 40, leading along

między Rio i Buenos Aires, gdzie wysiadłem. Jeszcze tego samego dnia

znalazłem się w mieście Cordoba, gdzie czekał mój towarzysz podróży.

Wynająłem samochód i niezwłocznie wyruszyliśmy w samochodową trasę. Od

Mendozy nasza trasa prowadziła słynną drogą numer 40, prowadzącą wzdłuż

Our route did not always lead on asphalt. About 30 percent of the way we

went on difficult gravel roads, on which the passing vehicles (and us too)

po asfalcie. Około 30 procent drogi przejechaliśmy po trudnych drogach

szutrowych, na których mijane pojazdy (i my też) podnosiły tumany pyłu, a

Every day we traveled from 350 to 650 kilometers, stopping at the most

interesting places. The views that accompanied us fully rewarded the effort

do 650 kilometrów, zatrzymując się w najciekawszych miejscach. Widoki, które

Our trail climbed very high – towards the Andean passes, to the height where

unique vegetation occurs – among others, there are picturesque araucaria

wspinała się bardzo wysoko – ku andyjskim przełęczom, na wysokość, gdzie

występuje unikalna roślinność – między innymi rosną tu malownicze araukarie: 

A difficult gravel road led through areas where there were snow fields. We

also passed through semi-arid areas, carefully assessing water and fuel

prowadziła przez tereny, gdzie występowały śniegowe pola. Przejeżdżaliśmy

także przez tereny półpustynne, rozważnie oceniając zapasy wody i paliwa:

Finally, after hours of driving in sand and dust, we stood delighted at the

first high-mountain lake, in which the snowy peaks of the Andes main ridge

godzinach jazdy w kurzu i pyle stanęliśmy zachwyceni nad pierwszym

wysokogórskim jeziorem, w którym przeglądały się ośnieżone wierzchołki

The next day, deep ravines and cones of extinct volcanoes appeared in the

landscape. It was hard not to stop to take pictures – all the more so as the

traffic on the road was minimal. Mountain rivers flowed at the bottom of the

w krajobrazie pojawiły się głębokie wąwozy i stożki wygasłych wulkanów.

Trudno było nie przystanąć dla zrobienia zdjęć – tym bardziej, że ruch na

drodze był minimalny. Na dnie kanionów płynęły górskie rzeki, które

przekraczaliśmy po wąskich mostach, ale dominował

Only in San Martin de los Andes mountain slopes were covered with lush

greenery. This is where the section of Road No. 40 called the Seven Lakes

Road begins. A well-maintained road runs from lake to lake. Each of them is

Martin de los Andes górskie zbocza pokryły się bujną zielenią. Tu właśnie

zaczyna się odcinek drogi nr 40 nazwany  Drogą Siedmiu Jezior – Camino

de los Siete Lagos. Dobrze utrzymana droga przebiega od jeziora do jeziora.

It was the beginning of summer in Argentina. The local flowers flourished,

adding a lot of charm to the landscapes being watched. Such views are not

był początek lata. Kwitły wspaniale tutejsze kwiaty, dodając wiele uroku

Circling Lake Angostura, we arrived at the well-known San Carlos de

Bariloche holiday resort, where we spent the night. The exit towards Esquel

on the next morning was very spectacular. Why such views can’t be printed on

Jezioro Angostura dotarliśmy do znanego wczasowiska San Carlos de Bariloche,

gdzie spędziliśmy noc. Wyjazd w kierunku na Esquel następnego poranka był

bardzo spektakularny. Toż takie widoki można drukować na pocztówkach:   

Behind Esquel we had to say goodbye to scenic route 40 and turn east.

Driving through monotonous wastelands began, where human settlements meet

every few hundred kilometers. When we arrived at Paso de Indios, we breathed

przyszło nam pożegnać malowniczą drogę numer 40 i zawrócić na wschód.

Zaczęła się jazda przez monotonne pustkowia, na których ludzkie osady

spotyka się co kilkaset kilometrów. Gdy dotarliśmy do Paso de Indios

odetchnęliśmy z ulgą: wyglądało na to, ze paliwa wystarczy nam aż do celu:

It was already evening when we reached the Atlantic coast after full day

driving. Our next destination was the national park on the Valdez Peninsula

– a UNESCO World Heritage Site. The trip to the peninsula took us all next day.

gdy po całodziennej jeździe znaleźliśmy się na wybrzeżu Atlantyku. Naszym

kolejnym celem był park narodowy na Półwyspie Valdez – UNESCO World Heritage

Site. Wycieczka na półwysep zabrała nam cały następny dzień. Widzieliśmy guanako,

As always, I was well prepared for the trip. I willingly shared my knowledge

byłem do wyprawy dobrze przygotowany. Swoją wiedzą chętnie dzieliłem się z

ride with adventures and beautiful views along the empty beaches of the

Atlantic coast. We were again on difficult, gravel roads. Until somewhere

unexpectedly in the wilderness we found ourselves in font of such a sign.

się jazda z przygodami i pięknymi widokami wzdłuż pustych plaż atlantyckiego

wybrzeża. Droga RP1. Znów byliśmy na trudnych, szutrowych drogach. W ciągu

1,5 godziny nie spotkaliśmy żadnego innego samochodu. Aż gdzieś

niespodziewanie na pustkowiu stanęliśmy przed takim znakiem. Trzeba było

Overnight was on the river Rio Negro in the little town of Viedma. On the

other side of this river, lies the much more interesting town of Carmen de

Patagones. (We were still northern Patagonia). We decided to cross the river

nad rzeką Rio Negro w miasteczku Viedma. Po drugiej stronie tej rzeki

pyszniło się znacznie ciekawsze miasteczko Carmen de Patagones. (Tu była

jeszcze Północna Patagonia).  Postanowiliśmy przeprawić sieę przez

I decided to turn back the next day and try to take the PR1 road from the

other side. And it was a good decision – first in the seaside town of El

Condor we saw a habitat of 35,000 parrots nesting in a cliff – apparently

aby kolejnego dnia zawrócić i spróbować wjechać na drogę PR1 z drugiej

strony.  I to była dobra decyzja – najpierw w nadmorskiej miejscowości

El Condor zobaczyliśmy siedlisko 35 000 papug gniazdujących w klifie –

podobno nie ma drugiego takiego miejsca w świecie!  Ależ tam był

30 kilometers away, near the settlement called Loberia, we could see a

colony of 4,000 sea lions having their habitat under a high cliff. Sorry,

but the widely advertised Valdez Peninsula faded very pale at this view.

dalej, koło osady zwanej Loberia mogliśmy oglądać kolonię 4000 lwów morskich

mających swoje siedlisko pod wysokim klifem. Przepraszam, ale szeroko

reklamowany Półwysep Valdez wypadał przy tym widoku bardzo blado. Było na co

turn north and drive through the endless areas of the Argentine pampa –

among the monotonous landscape, which is diversified by windmills pumping

teraz zawrócić na północ i jechać przez bezkresne obszary argentyńskiej

pampy – wśród monotonnego krajobrazu, którego urozmaiceniem sa wiatraki

After covering nearly 5,500 km, we returned our car in Cordoba. Amazingly,

there wasn’t a single scratch on it!

The domestic plane  took us then to Buenos Aires, where we spent the

last two days of our trip. For me it was an opportunity to visit well-known

przejechaniu blisko 5500 km oddaliśmy nasz samochód w Cordobie. O dziwo nie

było na nim ani jednego nowego zarysowania! Krajowy samolot zabrał nas potem

do Buenos Aires, gdzie spędziliśmy ostatnie dwa dni naszej wyprawy. Dla mnie

była to okazja do ponownego odwiedzenia dobrze znanych miejsc, jak na

It was a beautiful, interesting and successful journey. If I find time, I

will put more photos from this expedition on a separate page

Postcards from Argentina.

You’ll find short messages from this entire journey as always in my

To była piękna, ciekawa i w pełni udana podróż. Jeśli znajdę czas, to

umieszczę więcej zdjęć z tej ekspedycji na osobnej stronie

Pocztówki z Argentyny. 

wiadomości z całej tej trasy znajdziecie jak zawsze w moim dzienniku

Eight trips in one year – it was a really record year in this

podróży w jednym roku – to był pod tym względem naprawdę rekordowy