Lhasa – Wojciech Dšbrowski – relacja z podróży, zdjęcia i informacje (Lhasa1_pl.htm)

podróżników…..  I dziœ jeszcze przybywajšcy tu turyœci zazwyczaj okupić

muszš  w szczególny sposób ziszczenie swoich marzeń: po wyjœciu z autobusu

wœciekle boli głowa, a przez pierwsze dni ziemia kołysze się pod stopami jak na

pałacu władców Tybetu jednoczeœnie.  Jego nazwa pochodzi od słowa

“Bodala” oznaczajšcego w sanskrycie “Góra Buddy”.  

Pierwszš budowlę sakralnš na wzgórzu nazywanym Marpori (“Czerwona Góra”)

wzniesiono w VII wieku na polecenie króla Songtsena Gampo … Od czasów pištego

Tybetu leży na wysokoœci ponad 3600 metrów nad poziomem morza, nad rzekš o nazwie

Kyichu – Szczęœliwa Rzeka.   Kyichu płynie do Brahmaputry…

       Między wzgórzem na którym zbudowano Potalę i

rzekš jest jeszcze jedno strome wzniesienie:  Medicine Hill, ozdobione radiowym

masztem.  A ponad tym wszystkim piętrzš się jeszcze szczyty górskie, których

wyczerpujšcej podróży stolica Tybetu jawiła się nam jak Ziemia Obiecana.  I

choć ta ziemia zdawała się mi kołysać pod stopami (to przez niedostatek tlenu w

powietrzu!) ruszyłem na miasto, by już pierwszego dnia stwierdzić, że ma ono dwie

twarze. Pierwsza to ta, na którš składa się nowoczesna zabudowa ostatniego dwudziestolecia z teatrem i

błyszczšcym szybami hotelem “Lhasa”.   Ten ostatni wzniesiono dla

przybywajšcych samolotami zamożnych turystów. Za ponad 100 dolarów na dzień majš tu

nawet instalację tlenowš, łagodzšcš skutki choroby

oblicze miasta to stara dzielnica otaczajšca œwištynię

Jokhang, która nie bez powodu nazywana jest katedrš lamaizmu. Dominujš tu tradycyjne

domy z kamienia o kolorowo malowanych drzwiach i oœcieżnicach. Tradycyjnie obramowanie

okien jest ciemne, a na zewnętrznych parapetach widzi się dużo doniczek z kwiatami.

Tutejszy surowy klimat sprawia, że lato jest krótkie, ale Tybetańczycy kochajš kwiaty

tej właœnie dzielnicy mieœci się kilka tańszych hotelików, w których zatrzymujš

się obieżyœwiaty wędrujšce jak ja  – z plecakiem na grzbiecie. Luksusów tam

raczej nie ma… Za 10 juanów łóżko w wieloosobowym pokoju i “shower ticket”

upoważniajšcy do jednorazowego wejœcia pod prysznic. Biegniemy oczywiœcie czym prędzej

pod ten prysznic. Na pięterku Tybetanka pali drewnem pod dużym garem i wydziela nam po

się przechodniom na ulicy: bez trudu można odróżnić Tybetańczyków od napływowych

lub skórzane serdaki  i zawoje lub futrzane czapki na głowie, a kobiety – czarne,

sięgajšce ziemi bezrękawniki przepasane kolorowym, pasiastym fartuszkiem i jasne

kręcšc

modlitewnymi młynkami i mamroczšc “Om mani padme hum!…” – “BšdŸ

wałęsajš się całe watahy psów, które choć niegroŸne w dzień  w nocy

zaskakuje przybysza swoja urodš i odmiennoœciš.  Szczególnie ci turyœci, którzy

przybywajš tu z Chin,  przyzwyczajeni już do monotonii  i  

bezwyrazowoœci tamtych miast sš mile zaskoczeni ulicznym folklorem i

oryginalnoœciš

tutejszej architektury. No i oczywiœcie wielkoœciš miasta – po setkach kilometrów

tej metropolii spotkać można różnego rodzaju i wielkoœci wozy i wózki cišgnione

można

wszystko to przy ulicy Xingfu Donglu, która wydaje się głównš arteriš starej częœci

miasta. To tutaj jest także maleńka jadłodajnia, w której zjadam a apetytem swoje

codzienne pierogi z warzywami. Oprócz chińskich napisów na jej szyldzie pisze także:

uliczki sš wšskie i nastrojowe, brukowane kamiennymi płytami…  Niestety nie

zawsze ładnie w nich pachnie, bo niektóre fragmenty starego miasta do dziœ nie

Lhasie jest także dzielnica muzułmańska, z niewielkim meczetem. W garkuchni obok

meczetu skusiłem się na tutejszy rosołek z makaronem i przyprawami, który nazywa się

doœć egzotycznie: lamian – kluski jak nasze, ale od przypraw miałem ogień w

jaków. Patrzę z boku na to teatrum, czasem przystaje, aby cos zapisać. Wtedy

przechodnie otaczajš mnie wianuszkiem i bezceremonialnie, ale jednoczeœnie bardzo

ciekawie i sympatycznie zaglšdajš mi przez ramię. Próbuję domyœlać się ich

utrzymania rozsianych po płaskowyżu plemion zawsze było pasterstwo. Jaki dawały mięso

na stół, skóry i wełnę na odzież, nawóz na opał. Mniejsze i większe stada jaków

widziałem jadšc autobusem przez Tybet – im bliżej Himalajów, tym było ich więcej.

  Stosy zwierzęcych skór leżš  w stolicy Tybetu wprost na ulicach. A przy

nich (jak na zdjęciu obok) siedzš Khampowie w zawojach z czerwonych sznurków. Skóry

podobno nie sš wcale drogie,  tylko bardzo objętoœciowe – jak to zabrać do domu,

się turystów w Lhasie spowodowało, że na tutejszym bazarze obok kramów z

dewocjonaliami i żywnoœciš znaleŸć można także (choć wcišż nieliczne) stragany z

pamištkami. Sš w nich wyroby ze srebra, wisiorki i naszyjniki z kamieni

półszlachetnych, młynki modlitewne…   Tylko jak sie dogadać?  Cenę

można napisać na kartce, pokazać na palcach, albo nauczyć się tybetańskich

liczebników:   1 – dżaj    2 – nie  3

-song       4 – szi   5 – nga   6 –

żu   7 – du   8 – dżiaj    9 – gu

             10 – czu

          11 – czuk

dżaj        12 – czong nie

            13 – czuk

     Ja znacznie łatwiej zapamiętałem “Nga troko toki du”

Jokhang nazywana Katedrš Lamaizmu jest centralnym punktem Lhasy, a także jej głównym

centrum religijnym i celem pielgrzymów z wszystkich tybetańskich sekt. otacza jš stara

dzielnica handlowa o nazwie Barkhor Bazaar.  Œwištynię założył w 650 roku król

Songsten Gampo. W odróżnieniu od innych klasztorów jej “załogę” stanowi

œwištyni Jokhang przybywajš pielgrzymi z najodleglejszych krańców Tybetu. Zataczajš

kręgi po trasie wyznaczonej pierœcieniami otaczajšcymi œwištynię, modlš się przed

bramš. Ci spoœród nich, których stać na kupienie wotywnych kaganków sš wpuszczani

do œrodka.  Potem siedzš w malowniczych grupkach na placu przed œwištyniš,

Ale brama jest zamknięta. Wnętrze

œwištyni dostępne jest dla zwykłych œmiertelników tylko z okazji religijnych

œwišt.  Pštnicy zatrzymujš się przed drewnianymi wrotami. Padajš na ziemię,

wstaję mruczšc modlitwę, znów padajš i tak wiele, wiele razy. Kamienne płyty przed

przystšpiš do modłów okršżajš œwištynię trzykrotnie w kierunku zgodnym z ruchem

wskazówek zegara.       Ci najgorliwsi okršżajš

œwištynię

padajšc i wstajšc raz za razem, tak, jakby odmierzali cały ten œwięty kršg

długoœciš swojego ciała.   Wstajš, trzy kroki do przodu, znów padajš, mruczš

dziedziniec wraz z dwoma wybrańcami losu, których stać na wotywne kaganki. 

Wzdłuż krużganków, z których wchodzi się do kaplic zamocowano tu na stojakach setki

identycznych modlitewnych młynków.   Wprawiane kolejno w ruch przez przechodzšcego

turkoczš jednostajnie, kierujšc do bóstwa zapisanš na ich obwodzie modlitwę. Przed

głównš kaplicš ze statuš Buddy Sakyamuni płonš tysišce mosiężnych kaganków wypełnionych masłem jaków.

Tym samym tłuszczem smaruje się osie modlitewnych młynków. Ostrych zapach starego

jaczego masła towarzyszy mi wszędzie w Tybecie – pachnš nim pienišdze, odzież

dziedzińca osłonięte siatkami olejne malowidła przedstawiajšce œwiętych lamów,

klasztory. Spotykani mnisi i sprzštacze œwištyni dostrzegajšc cudzoziemca

wykorzystujšc niewielki zasób znanych im angielskich słów proszš o zdjęcia z

podobiznš obecnego Dalajlamy. Niestety!   W takie zdjęcia można się  

wejœcia do kwater mnichów, a potem jeszcze wyżej – na niewielki taras na poziomie

dachów, by z bliska, już bez przeszkód sfotografować detale architektoniczne, które

metalu.        Niestety niektóre kaplice œwiecš

pustkš – œwištynia Jokhang zniszczona podczas rewolucji kulturalnej… Robi sie głodno

i chłodno – najlepszy sygnał, ze pora wracać na kwaterę.    Ale to

jeszcze nie koniec naszej wędrówki po Lhasie – dalszy cišg (między innymi Potalę,