Wojtek Dabrowski – Przez fiordy za krąg polarny 2014 cz.1 (Fiordy1B.htm)

lądu, jadąc wypożyczonym samochodem z Oslo przez skałę Preikestolen aż do

Geiranger Fiordu. Już wtedy zastanawiałem się, jak te fiordy prezentują się,

gdy patrzy się na nie z pokładu statku. Wiedziałem, że duże statki

wycieczkowe odwiedzają fiordy, ale są bardzo krótkie wizyty. Znacznie

większe możliwości daje rejs norweskim statkiem kabotażowym, który płynie z Bergen

aż za krąg polarny – do miejsca, gdzie przy rosyjskiej granicy “kończy się

Norwegia” – zachodząc po drodze na krócej lub dłużej do wszystkich portów. W

maju 2014 wyruszyłem w tą trasę na pokładzie 50-letniego, ale bardzo

nietuzinkowej podróży możecie znaleźć

tutaj.   Ta część opowieści rozpoczyna się

w porcie Harstad, leżącym już za zaznaczonym na mapie obok kręgiem polarnym

ciasny przesmyk Raftsundet między Lofotami, a grupą wysp Vesteralen. Nie było sensu czekać do

późnego wieczora na widoki – wiedziałem, że w drodze powrotnej będziemy pokonywać ten

odcinek trasy w ciągu dnia. Co innego ci, którzy płynęli naszym statkiem

tylko w jedną stronę i wracali z Kirkenes samolotem – oni czekali do późna i

wchodziliśmy do Harstad. Jak na Norwegię to całkiem spore miasteczko – ma 23

tysiące mieszkańców, którzy w niedzielny poranek jeszcze spali. Harstad

uzyskał prawa miejskie w 1904 roku i rozkwitał potem w okresie “boomu

śledziowego” na Morzu Północnym. Ładny budynek zarządu, stojący tuz przy

przełowione w Harstad zaczęto inwestować w przemysł stoczniowy, a ostatnio –

niewiele ponad godzinę- wystarczyło to na spacer po opustoszałym mieście. W

centrum, rozłożonym wokół portu fotografowałem jeszcze zamknięty o tej porze

kościół (zdjęcie obok). Nie jest to żadna wyszukana

architektura. Protestanckie świątynie odznaczają się prostotą, a nawet pewną

to jedyny kościół w Harstad. Jeśli wspiąć się uliczkami na małe wzgórze w

obrębie miasta, to można tam zobaczyć nowoczesny kościół Harstad Church, z

którego mieszkańcy są bardzo dumni, bo to najbardziej reprezentacyjna

budowla miasta. Widzicie go na zdjęciu poniżej. Wzniesiono go w 1958 roku. Obok tej świątyni stoi pomnik

“Apostoła Grenlandii” Hansa Edege, który na początku XVIII wieku wyruszył

widok na rozległy fiord w którym skryło się miasto. Schodząc ze wzgórza 

można się przekonać, że w dawnym, żyjącym ze śledzi Harstad było jeszcze

więcej kościołów. Niektóre z nich potem zamknięto i zmieniono ich funkcje –

głównej arterii zbiegającej w kierunku portu znalazłem przypadkiem jeszcze

jeden niewielki ale ładny, przynajmniej z zewnątrz kościół. Okazało się, że

to czynny kościół katolicki. Kościółek był zamknięty, ale w

gablotce wisiało ogłoszenie w języku polskim, że raz w miesiącu odprawiają

na dalszej trasie. Pierwszy – na ośnieżone góry dominujące nad portem

przeciwnego kierunku inny statek Hurtigruten – “Richard With” – to zaledwie

dwudziestolatek, ale przyznacie, że prezentuje się bardzo dostojnie –

szczególnie w tej scenerii. Zabiera dwa razy więcej pasażerów niż nasz

stary kościółek, obok którego przepływają statki Hurtigruten. I choć nie wyróżnia się on żadną ciekawą architekturą jest

zbudowany na miejscu wcześniejszego – drewnianego w miejscu, gdzie 

roku 999 miał miejsce pierwszy katolicki chrzest na terenie Północnej

później po lewej stronie statku otworzyły sie wspaniałe górskie krajobrazy.

odcinek żeglugi.  Wypada tu dodać, że nasz “tour leader” (jest taki na

każdym statku Hurtigruten) gdy zbliżaliśmy się do ciekawych z punktu

poniżej górzysta Senja w połowie maja tonęła jeszcze w śniegu. Oczy bolały

fiordu rozłożyło się 11-tysieczne miasteczko Finnsnes (na zdjęciu poniżej).

podobno jest ważny ośrodek handlowy, do którego przyjeżdżają na zakupy

mieszkańcy sąsiednich wysp i fiordów. Jednak postój statku tutaj trwał

spektakularne przejście pod mostem Gisund. Ma 1220 metrów długości.

Norwegowie wyspecjalizowali się w budowie takich wysokich mostów, które

kolejno zastępowały promy kursujące wcześniej między brzegami fiordów i

wysp. Na terenie całego kraju jest ich już wiele. Obecnie budują także

– miejsca połączenia kilku fiordów.   

Każdy z nas ma swoje wyobrażenie o fiordach. Z reguły Ci, którzy ich nie

widzieli tworzą sobie w wyobraźni taki obraz fiordu jak na zdjęciu poniżej – wysokie

same krajobrazy oglądane przy szarym niebie na pewno nie są tak fascynujące!

Stałem na pokładzie ponad godzinę. Powinienem chyba tu dodać, że wiał

chłodny wiatr, ale na taką okoliczność warto mieć na tej trasie ciepły

aż do Tromso obfituje w takie widoki. Te wspaniałe góry mieliśmy cały czas

po prawej stronie statku, czyli na kontynencie. Oczy

wyczytałem, że to gdzieś tutaj alianckie bombowce zatopiły niemiecki

krążownik “Tirpitz” w listopadzie 1944. Okręt po wojnie został wydobyty i

perspektywie fiordu pojawił się kolejny most, a po jego prawej stronie

wielka, biała budowla – jak się później okazało – Arktyczna Katedra. I to

położone po przeciwnych stronach fiordu. Wysokie, ośnieżone góry tworzą niezwykłe

tło dla każdego niemal zdjęcia robionego w mieście. Na szczyt po prawej

można wjechać kolejką linową. Ale to droga przyjemność – powrotny bilet

kosztuje 200 koron. “Lofoten” nie przechodził pod

tym mostem – port dla małych jednostek i przystań Hurtigruten są położone

mieszkańców i pozostaje ważnym węzłem komunikacyjnym. Lądowałem tu już kiedyś w

drodze na Spitsbergen. W starym porcie zachowały się stylowe budynki dawnych

przystani trafia się na pomnik wielkiego podróżnika i odkrywcy Roalda

niewielkim placu stoi drewniana protestancka katedra o szpiczastej wieży. Była oczywiście

się miejski deptak – ulica Storg, która zapewne kiedyś była główną arterią Tromso.  Zachowało się

w niej wiele wzniesionych w tradycyjnym stylu, drewnianych domów. Na

stolicą Norwegii. Gdy Niemcy wkroczyli do Południowej Norwegii w 1940 roku

norweski król wraz z parlamentem uciekł na północ- właśnie do Tromso. Nie

zabudowane były wszystkie ulice w centrum miasta na przełomie XIX i XX

ciekawe przykłady współczesnej architektury – na przykład perspektywę 

doprowadza do kolejnego placu – Radhusg, który kilkoma tarasami zbiega aż na

nabrzeże. Tu znalazłem katolicki kościół – to ten po prawej na zdjęciu

regułom, o których wcześniej się przekonałem był zupełnie pusty i otwarty!

Wnętrze jak widzicie na zdjęciu obok jest bardzo skromne, ale widać, że

świątyńka jest zadbana. Tu też w przedsionku były ogłoszenia w języku

altanką umieszczoną tu zapewne dla występów orkiestry stoi pomnik któregoś

zajmuje kilka starych domów wprost na nabrzeżu. Przed barakiem można nawet

bez wchodzenia do środka obejrzeć cała kolekcję harpunów używanych przez

charakterze historyczno – etnograficznym. Można m.in. obejrzeć zdjęcia ulic

dawnego Tromso (reprodukcja obok). W tamtych czasach w sklepach sprzedawano

jest Amudsenowi, który właśnie z Tromso wyruszył w 1928 roku na swoją

ostatnią wyprawę – wodnosamolotem na ratunek innemu badaczowi Arktyki (i

konkurentowi) Umberto Nobile. Nigdy już do Tromso nie wrócił. A Nobile, o

ironio losu, się

Polar Museum Jest niewielki, zabudowany wzgórek, na którym kiedyś stał fort.

Z tamtych czasów pozostały dwie armaty na zrekonstruowanych współcześnie

uroczystość bierzmowania (“confirmation”) i z tej okazji wiele miejscowych

Ale uprosić taką, by zechciała pozować na lufie starej armaty nie jest wcale

wielorybnika mogłem zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie z takimi pannami.

Podziwiałem ich hart – mnie w skafandrze nie było wcale za ciepło, a one w

samych koszulkach i wyszywanych serdakach. To musi być bardzo ważne święto i

ważne dla nich, aby móc pokazać się na ulicy w takim pięknym stroju, bez

fortem jest mały kwartał starych, kolorowych domków i dalej – wejście na

most widoczny na zdjęciach poniżej, który na szczęście ma wydzielony chodnik

za mostem stoi katolicki Tromsdalen Church zwany popularnie Arktyczną

Katedrą. Bryła budowli nawiązuje do widoku spiętrzonych pionowo płatów

lodowej kry. W przewodniku piszą,  że wnętrze kościoła ma symbolizować

pobierana jest oplata – 40 koron. najciekawszymi elementami tego wnętrza są:

wielki witraż za ołtarzem (140 m kwadratowych – podobno największy w

mieliśmy aż 4 godziny na zwiedzanie miasta. Wystarczyło nam czasu także na

spacer z przystani w lewo – w kierunku przeciwnym do mostu. Tam na brzegu

fiordu, w niewielkiej odległości od portu znajdziecie siedzibę Society of

Arts, w której organizuje się wystawy oraz Polaria Museum (dziwaczna budowla

na zdjęciu poniżej) poświęcone Arktyce i Antarktyce. W budynku – znowu

przypominającym zwały kry – kryje się między innymi akwarium. Zamknęli mi 

instytucję przed nosem o 17.00. Mam nadzieję, że wy będziecie mieli więcej

wznoszą się na kontynencie w sąsiedztwie niewielkiego portu Havoysund, w

którym mieliśmy zacumować na pół godziny jeszcze przed śniadaniem. Uważny

obserwator zauważy na zdjęciu drogę biegnącą do tego miasteczka. w tych

ląd na krótki poranny spacer. Pokazało się słońce. Nasz maleńki w porównaniu

z okolicznymi górami statek pięknie prezentował się w tym arktycznym

tylko rybacka osada ukryta była w sąsiedniej zatoczce. Zwróćcie uwagę, że w

tym krajobrazie nie ma już ani jednego drzewa, jedynie jakieś niskie porosty

na zboczach wzgórza. Odnotowałem kilka małych kutrów, stojaki do suszenia

po zawinięciu do Havoysundu wróciliśmy już na kurs i kierujemy się w

kierunku wielkiej wyspy Mageroya. Celem kolejnego etapu był port Honningsvag,

zaznaczony kwadracikiem na jej południowym wybrzeżu. Po przeciwnej stronie

wyspy wdać symbol latarni na najbardziej w górę wysuniętym cypelku. To

właśnie ten magiczny Nordkapp – miejsce o którego zobaczeniu marzy

płynęliśmy jest najkrótszą drogą prowadzącą z Zachodniej Europy i Ameryki na

rosyjską daleką północ. Nagle wokół nas pojawiły się statki inne

niż Hurtigrunen. Także rosyjskie. Te, które widziałem kiedyś w Dudince na

Dalekiej Północy też zapewne wożą tędy nikiel i inne cenne metale wydobyte w

była Mageroya (po angielsku Mageroy Island). Zbliżaliśmy się do legendarnego

ludzi. Jak na Arktykę to całkiem sporo. Ale cóż to jest w porównaniu z

rzeszą 200 tysięcy turystów, którzy każdego roku przewalają się przez to

położenie Honningsvag przy głównym szlaku decyduje o wielkości tutejszego

portu. Jest tu stacja bunkrowania statków, stacjonują jednostki ratownicze.

Miasto jest ładnie położone u stóp góry na zboczu której jest punkt

widokowy. Nie starczyło nam jednak czasu by tam wejść – cały pobyt zabrała

że stąd już tylko 2110 kilometrów do bieguna i że jesteśmy nieco powyżej

siedemdziesiątego pierwszego równoleżnika. Mój życiowy rekord to 80 stopni –

Hurtigruten nie była tania (aż 124 euro) ale pozwalała do maksimum

wykorzystać czas postoju w porcie. Indywidualni turyści też mogą korzystać z

dojazdu busem North Cape Express z Honningsvag – powrony bilet z wliczonym

biletem wstępu kosztuje 490 koron. Przy korzystaniu z własnego transportu

skierowaliśmy się do oczekującego autobusu. Zająłem w nim strategiczne

miejsce tuż na kierowcą (zawsze filmuję podczas jazdy nagrywając

jednocześnie jakiś komentarz – oczywiście w języku polskim). Kierowcą była

młoda i ładna kobieta. Gdy usłyszała mój komentarz do mijanych widoków

odwróciła rzuciła z uśmiechem za siebie: -Dzień dobry! Ale niespodzianka!

Polka, pani Monika i to w dodatku – jak się później okazało – pochodząca z

zachodnim, mijając kolorowe domki Norwegów. Zaraz za miastem asfaltowa droga 

zaczęła wspinać się na małą przełęcz. Wkrótce po domostwach nie pozostało ani

przejechaliśmy obok malutkiego lotniska – podobno latają z niego samoloty do

Tromso. A na zdjęciu poniżej to nie zatoka morska, to jezioro na wyspie

mieliśmy do pokonania 34 kilometry. Trzeba dodać, że były to 34 kilometry

wspaniałych krajobrazów. Mieliśmy ponownie szczęście, bo sprzyjała nam

można nazwać) na tej trasie był wybudowany na pustkowiu hotel. W jego

nam na w pełni zimowy. Po obu stronach szosy rozpościerało się wielkie

śniegowe pole. Ale dobra asfaltowa szosa była starannie oczyszczona ze

śniegu. Gdy wspinała się ona na wzniesienia bądź przełęcze otwierał się

zasypie drogę jaj przebieg wyznaczają te tyczki  aby wiadomo było w

pejzaż. Z bielą śniegu silnie kontrastują czarne skały górskich zboczy. I

nasłonecznionych stokach sąsiadujących z morskim wybrzeżem śnieg zdawał się

już powoli topnieć, odsłaniając fragmenty zbocza pokrytego wyschniętymi

zatrzymaliśmy się na kwadrans przy samotnym baraczku należącym do rodziny

Samów. Samowie to rdzenna ludność tych terenów. Od dawien dawna zajmowali

się hodowlą reniferów. Gdy koczowali ze stadami to mieszkali w namiotach

mają ciekawe stroje narodowe (zdjęcie poniżej). Najoryginalniejsza w tym

wyroby ludowego rękodzieła Samów – między innymi ciekawe kubki wykonane z

rogów renifera, ciepłe paputy z jego skóry. Ale wszystko to było jak na

kieszeń budżetowego podróżnika bardzo drogie. Najtańsze były pocztówki – po

życiu, by sfotografować się z prawdziwym Samem i jego reniferem trzymanym na

pojechaliśmy dalej wśród wysokiego śniegu zalegającego po obu stronach

ukazało się coś, co przypominało niski, kamienny bunkier z białą kulą na

dachu. I to byl Visitors Center Nordkapu. Przyznaję, że byłem rozczarowany.

Wkrótce potem wchodziliśmy do tego “bunkra” przez ciasne wejście. Wnętrze

sklepy z pamiątkami, a od przylądka odgradzała nas wielka przeszklona

Przylądek Północny jest dla podróżników jednym z tych “kultowych” miejsc,

gdzie wypada się uwiecznić. Tym bardziej, że jak sami widzicie tłumu przy

300-metrowego klifu Przylądka Północnego w kierunku zachodnim. Ta porażająca

biel w górnej części zdjęcia to oczywiście śnieg na szczytach nadbrzeżnych

słabiej zagospodarowany. Zabezpieczająca barierka kończy się w pewnym

punkcie i dalej można już wędrować na własną rękę i ryzyko. Niestety widok

niezwykłego. Symbole pokoju.  Dzieci z

siedmiu krańców świata zaproszono tu kiedyś na tydzień, by zaprojektowały medaliony

propagujące pokój, braterstwo ludzi i współpracę. Ich prace powiększono i

ustawiono w formie wielkich medalionów właśnie tu – na Nordkapie. A przed

nimi – naturalnej wielkości postacie kobiety i chłopca wskazującego  te

jest mały granitowy obelisk. Wyryty na nim napis głosi, że 2 lipca 1870 stał

na tym klifie sam król Oskar II – władca połączonych wówczas krajów Norwegii

i Szwecji. Wtedy zapewne nie było jeszcze tego

zabezpieczającego płotu, Ale widok na dzikie wybrzeże od tamtych czasów się

sie bodaj najbardziej efektowny widok skały Nordkapu. Dopiero patrząc na to

zdjęcie można uwierzyć, ze ten słynny pomnik – globus ustawiony jest na

ja nazywam tamtejszy visitors center ma podziemia, a w nich wystawę

przyrodniczą , w której można oglądać wszystkie spotykane tu ptaki (wypchane

oczywiście), a także kino z panoramicznym ekranem na którym regularnie

wyświetlają 15-minutowy, piękny film o przyrodzie Przylądka Północnego –

spotkaliśmy stadko dzikich reniferów skubiących nieliczne spłachetki

wysuszonej trawy wolne od śniegu. Kierowane instynktem renifery na zimę

przepływają same cieśninę w drodze na kontynent. Wiosną, ponieważ są

wycieńczone Norwegowie zapędzają je na okręt marynarki wojennej i

w tym rejonie jest bardzo zmienna poprawiła się i z obramowanej zwałami

przylądka był juz tylko czas na to, by podziękować i pożegnać panią Monikę –

Polkę, która pracuje w tak odległym zakamarku Europy. Z Honningsvag

odpłynęliśmy zgodnie z rozkładem – o 14.45. Po obiedzie dotarliśmy do

wejścia do Kjollefiordu gdzie na brzegu stoją dwie charakterystyczne, silnie

zerodowane skały. Jedną nazywają Kościołem (lub Katedrą) a drugą – Kaplicą.

najpierw zobaczyłem na brzegu samotny domek rybacki stojący w bardzo

malowniczym miejscu, a potem kilku rybaków, którzy podpłynęli na łodzi do

rufowym pokładzie jak tu oprawia się i przygotowuje do suszenia słynne

arktyczne dorsze. Ochotnicy mogli dostać fartuch, nóż i mogli spróbować

swoich sił. Taki pokaz odbywa się na każdym statku Hurtigruten – jest to

zobaczyliśmy miasteczko Kjollefiord i całą flotyllę

maleńkich kutrów rybackich. Kjollefiord jest bardzo malowniczy, ale nasz

postój  trwał zaledwie kwadrans – nie pozwoliło to na spacer po

kilka stopni poniżej zera i w dodatku wiał nieprzyjemny , silny wiatr, gdy

stałem na pokładzie fotografując Przylądek Nordkynn –

W  Vadso trzeba z przystani do miasta iść długą, okrężną drogą przez

most przerzucony nad fiordem. Nie było na to czasu, wiec sfotografowałem

jedynie to miasto ze statku. Najciekawsza budowla tego miasta jest widoczna

na zdjęciu poniżej katedra w stylu fińskim, o wysokiej i szerokiej wieży

miała tu korytarz gwarantujący jej dostęp do Północnego Oceanu. Za

popieranie Hitlera po wojnie ten korytarz im zabrano. Ale wciąż podobno

dotarliśmy w końcu do najbardziej odległego punktu naszej trasy. Kirkenes,

mające ponoć 5000 mieszkańców leży w odległości zaledwie 10 kilometrów od

granicy Rosji. Na międzynarodowej szosie funkcjonuje przejście graniczne.

Będąc kiedyś w rosyjskim Murmańsku widziałem tam mikrobusy kursujące właśnie

do Kirkenes. Tak wygląda główny plac w Kirkenes. Ten pomnik, to pomnik

korzyścią dla obu stron. Miejscowi ludzie mówią lepiej lub gorzej po

rosyjsku. W większych sklepach zatrudniają Rosjan A dla gości z drugiej

strony granicy oprócz norweskich tabliczek z nazwami ulic umieszczono także

dużego, w całości krytego Shopping Center odchodzi zamknięty dla ruchu

obiektem Kirkenes jest jak mi się wydaje ten kościół w perspektywie ulicy,

dzień jeśli chodzi o pogode. Okresami nawet popadywało. Ale latem Kirkenes

wygląda inaczej i może przyciągnąć turystów. Jego letnie uroki propaguje

wielkie zdjęcie umieszczone na budynku w centrum miasta. Oto jego

Po południu zaczął się nasz rejs powrotny do Bergen.  O nim napisałem w