Kongo Brazzaville – raport z podróży cz.III – Pointe Noire – Wojciech Dabrowski (Eqaf9pl.htm)

Noire jest zlokalizowane właściwie w mieście. Taksówkarz chciał za kurs 2000, ale po

wyjściu na przelotową ulicę znalazłem takiego, który zabrał mnie za 1000 CFA. Po 10

minutach znalazłem się na reprezentacyjnej Avenue du General de Gaulle.  O dwa

kroki od tej głównej ulicy stoją w ogrodzie niskie budynki miejscowej kurii biskupiej

(eveche) gdzie jest kilka pokoi gościnnych wynajmowanych podróżnikom. Tu właśnie

nocowałem płacąc 8000 CFA za pokój z prysznicem,  wiatrakiem i moskitierą. 

I chociaż godzinami brakowało wody w kranach i napięcia w sieci to i tak jak na trampa

podróżującego w tropiku były to luksusowe warunki.  Po drugiej stronie alei miałem

Noire ma blisko 600 tysięcy mieszkańców, gnieżdzacych sie głównie w parterowych

dzielnicach wybiegajacych na peryferie. Oknem wystawowym Pointe Noire jest

kilkukilometrowa aleja de Gaulle’a.  O tym mieście mówi się, że jest ekonomiczną

stolicą francuskiego Konga. Aleja biegnie od stacji kolejowej zbudowanej przy porcie aż

do wielkiego bazaru. Skupiły się przy niej  najważniejsze instytucje i najlepsze

sklepy. Widzi się tu więcej reklam niż w stolicy. Za pół godziny surfowania w kafejce

zapłaciłem 500 CFA.  Aleja jest długa – miejscowi biznesmeni przemierzają ją

wielkomiejskich krajobrazów można zobaczyć także takie scenki.   We

wszystkich chyba krajach Czarnej Afryki obowiązuje ten sam sposób noszenia niemowląt:

dziecko jest ciasno przytroczone chustą do matczynych pleców. “Nosicielka” ma

peryferyjnej parafii – przez okno widziałem drugie,  slumsowe oblicze miasta.

Jechaliśmy szeroką na 30 m ulicą z głębokimi kałużami. Czarne wyrostki zablokowały

kawałami żelastwa jedyny przejezdny pasek ulicy żądając pieniędzy za przepuszczenie

tych najstarszy należy ten oto kolonialny budynek, w którym obecnie mieści się szkoła

podstawowa.  Informacja turystyczna? Firmą “Espace Ocean”

  handlującą artykułami biurowymi przy alei de Gaulle 125 kieruje sędziwy pan

Albert Nkouka który ma ambicje wydania przewodnika po mieście i okolicy – to chyba

jedyny człowiek który może być źródłem bezpłatnej informacji (po francusku). Jego

katedra.  To kościół  Notre Dame, który stoi w centrum,  w eksponowanym

miejscu za linią budynków centralnej Avenue du General de Gaulle. Wewnątrz

porażająco skromny – chciało by się powiedzieć, że bieda wygląda z każdego

kąta.  Stacje drogi krzyżowej wyznaczone są jedynie napisami na betonowych ścianach…

historyczny budynek – końcowa stacja linii kolejowej łączącej stolicę z wybrzeżem

(Chemin de Fer Congo Ocean). Z powodu tego zdjęcia miałem kłopoty. Kiedy podnosiłem

aparat do oka z budynku po drugiej stronie ulicy wybiegł jakiś młody facet w cywilu

krzycząc: -Police, police!  Gdy na potok jego francuszczyzny przezornie

odpowiedziałem po angielsku (polecam tą sprawdzoną metodę!) trochę przygasł i za

rękaw poprowadził mnie do budynku. Zdaje się, że było to biuro policji imigracyjnej.

się oglądanie paszportu i przepytywanie. -Dlaczego pan fotografował stację?  -Bo

to historyczny zabytek – początek słynnej linii kolejowej Congo – Ocean budowanej od

1924 roku !  Pan zapewne był w Europie i wie, że takie zabytkowe budowle można tam

fotografować bez żadnych przeszkód! -zaryzykowałem.  Marudzili jeszcze przez

dłuższa chwilę.  W tym przesłuchaniu znudzonym agentom chodziło zapewne trochę

o pokazanie swojej władzy no i było w nim także trochę nadziei na to, że

przestraszony biały da na odczepnego jakieś pieniądze.  Nie dał.  Oddali

piaszczystego wybrzeża ciągnący się od portu na południe – aż do granicy Cabindy

nazwano Cote Sauvage – Dzikie Wybrzeże.  Oceaniczna plaża jest tu bardzo szeroka i

zupełnie pusta.  Krajobraz psuje tylko sylwetka wieży wiertniczej na horyzoncie. Za

człowiek ze znanym mi skądinąd aparatem “Zenit” polował na plaży na

nieobecnych amatorów pamiątkowych zdjęć.  Podobno jeszcze stosunkowo dużo

pojawia się ich tutaj w weekendy, gdy do Pointe Noire przylatują na odpoczynek

urzędnicy ze stolicy.  Z zazdrością patrzył na mojego Canona – 300.  A

ja mu tłumaczyłem, że takim “Zenitem” jaki wisiał na jego szyi też

kiedyś przez kilka lat robiłem zupełnie niezłe zdjęcia. Fakt, że rwał czasem

film no i ważył pewnie trzy razy tyle co Canon – miałem co

wzniesiono luksusowy hotel w którym mieszkają zagraniczni specjaliści pracujący przy

wydobyciu i przeróbce ropy. Maja wydzieloną część restauracji do której nawet

Pointe Noire szpeci w pewnym punkcie długi pomost transportera który kiedyś służył

do ładowania na europejskie statki minerałów przywiezionych koleją z zagłębia w

sąsiednim Gabonie.  Potem zamożni Gabończycy zafundowali sobie własną linię

kolejową – do własnego portu. A transporter w Pointe Noire zardzewiał i dziś służy

  Nurkując z kuszą przy brzegu można ustrzelić pod wodą nawet taką okazałą

droga na południe do granicy angolańskiej enklawy Cabinda. Ale turysta jest raczej

zainteresowany kierunkiem północnym – tam są turystyczne atrakcje: wąwóz Diosso i

stara misja Loango… Postanowiłem wybrać sie tam lokalnym transportem choć słyszałem

o niedawnym przypadku kidnapingu cudzoziemców w tamtych stronach…   

Kongo. Prowadzi z Pointe Noire na północ – w kierunku granicy z Gabonem przez najdłuższy

w Kongo most na rzece Kouilou – dumę tego kraju.  Gotowa jest podobno tylko połowa

odcinka drogi do granicy – ok.80 km.  Aby dotrzeć do Diosso najpierw zwykłą taksówką

z centrum Pointe Noire trzeba wyjechać na niewielki placyk u wylotu z miasta.  Stamtąd

wyruszyłem za 500 CFA zbiorową taksówką do miejscowości Diosso, znanej z malowniczego

wąwozu, nazywanego przez niektórych Wielkim Kanionem Konga. 25 km jazdy w takim

krajobrazie.  Ten wspaniały eukaliptusowy las jest posadzony ręką człowieka, który

najpierw wycinając stare drzewa doprowadził do deforestacji tych trenów. Niestety

takich pozytywnych przykładów ratowania przyrody nie widzi się  Afryce wiele.

okazało się niewielką wioską pod palmami, której centralnym punktem jest wiata

mieszcząca stoły targowiska i studnia wiejskiego wodociągu obstawiona ze wszystkich

stron plastykowymi kanistrami z życiodajnym płynem (zdjęcie obok)   Od rana

panowała duchota. Miejscowe wyrostki chętnie (i odpłatnie) zostaną waszymi

przewodnikami.  Ale do wąwozu nie jest trudno trafić: trzeba przejść jeszcze ok. 300

m szosą na północ, a gdy po lewej wśród palm zobaczycie kontener to znaczy, ze pora

Gorge czyli Wąwóz Diosso. Wąwóz ma głębokość zaledwie kilkudziesięciu metrów.

Dno – o zmiennej szerokości pokryte jest gęstwiną kwitnących drzew i krzaków. Tu i ówdzie

wyrastają z niego takie ostańce. Nie widać żadnej ścieżki schodzącej na dół.

Zresztą najciekawszy widok roztacza się z górnej krawędzi. W pobliżu szosy jest na

krawędzi mały placyk oczyszczony z bujnej trawy – to ma być punkt widokowy, choć nie ma

tu żadnych barierek  ani objaśnień.   Stąd dalej można iść północną

krawędzią przedzierając się przez trawy sięgające ramion, by szukać kolejnych

ciekawych widoków.   W panującym wilgotnym skwarze nie jest to wcale łatwe –

  Czerwony, pastelowy koloryt zerodowanych ścian może się podobać.

Przypomina trochę Cedar Breaks w Nevadzie, oczywiście w mniejszej skali…    

Diosso próbowano wykorzystać do niecnych celów: w 1988 roku zachodnie firmy próbowały

ubić interes z rządem Konga proponując 88 milionów dolarów za możliwość

składowania w wąwozie odpadów przemysłowych czyli przywiezionych z innych kontynentów

śmieci.  Na szczęście do transakcji nie doszło.  A dziś na południowym

krańcu wąwozu kończy się budowę luksusowej rezydencji dla żony obecnego prezydenta

miejsc na skraju wąwozu z których otwierały się coraz to nowe widoki. Nie muszę dodawać,

że byłem jedynym turystą w polu widzenia.  Wewnątrz wąwozu jest wiele takich spektakularnych

drogami obok urządzonego dla białych ekspertów pola golfowego w Matombi można dojść

do drugiej ciekawej miejscowości na wybrzeżu – historycznego Loango (7 km). Loango przez

kilkaset lat było stolicą afrykańskiego królestwa, poddanego dopiero na mocy traktatu

z 1883 pod protektorat Francji.    Plaża w Loango była także miejscem do

którego doprowadzano schwytanych wewnątrz kraju niewolników by wyprawić ich następnie

za ocean.  Szacuje się ich liczbę na ponad dwa miliony.  Te dwa rzędy starych

drzew wyznaczają drogę, którą przed laty podążały na morski brzeg karawany

ładowano czarnych niewolników na statki odpływające do Ameryk.  Dwa miliony

plażą stał obelisk upamiętniający tragedię tysięcy Afrykanów sprzedawanych za

ocean. Pomnik jednak przewrócił się kilka lat temu i obecnie leży popękany w trawie.

Prezydent Konga Denis Sassou Nguesso wystąpił z inicjatywą wzniesienia nowego,

niewolnictwa w Loango powstała katolicka misja – czynna do dziś jako seminarium duchowne

w którym kształcą się czarni klerycy (dom na zdjęciu).  Obok budynku seminarium

stoi niewielki kościół w którym ustawiono kilka tablic ze starymi fotografiami,

reprodukcjami map i informacjami o afrykańskim królestwie Loango i  historii misji

– takie mini-muzeum, które na pewno warto zobaczyć. Wokół zachowały się

fundamenty najstarszych budynków misji i nagrobki misjonarzy.      

budynków pod otwartą wiatą funkcjonuje  kuchnia gdzie przyszli księża na takich

oto prymitywnych paleniskach pitraszą sobie strawę. Kleryk – dyżurny kucharz nie

widać odporni są na tutejsze bakterie) ale poniżej misji – przy plaży jest rybacka

wioska, gdzie w kioskach-komórkach sprzedają butelkowane napoje. Ludzie w wiosce

niestety nie są zbyt życzliwi – może wciąż mają do białych głęboko zakorzeniony

wybrzeżu Afryki tak jak Bagamoyo na wschodnim było bazą z której wyruszały ekspedycje

polski ślad:  według kronik 13 kwietnia 1891 roku wylądowała w Loango ekspedycja

badawcza Jana Dybowskiego by wyruszyć następnie do Brazzaville i Bangui.  Jan

Dybowki był podróżnikiem w służbie francuskiej, znawcą Afryki i rolnictwa

tropikalnego. Był synem polskiego emigranta, który znalazł się we Francji po powstaniu